تعامل قرآن و علوم صفحه 118

درآمد

نظریه پردازی های علمی یکی از مسایل مهم عصر ما و ضرورتی برای پیشرفت هر دانش است. خاستگاه نظریه ها می تواند از متن دانش مورد نظر برخیزد یا از دانشی دیگر، یعنی پژوهشگر الهام یا حدس برخاسته از یک پدیده طبیعی یا از یک آیه قرآن نظریه ای ارایه می کند و با توجه به شواهد و قرائن علمی آن را سامان می دهد.

به عبارت دیگر نظریه پردازی های علمی گاهی تک تباری است و گاهی چند تباری است یعنی گاهی نظریه علمی به صورت میان رشته ای شکل می گیرد. از اینجاست که نظریه پردازی های علمی قرآن متولد می شود.

در این نوشتار بر آنیم که ابعاد مختلف این مسأله را مورد بررسی قرار دهیم.

1- پیشینه

هر چند که در مورد نظریه «نظریه پردازی علمی» در کتاب های متعددی بحث شده است (که در مبحث مفهوم شناسی به برخی از آن ها اشاره می کنیم) اما در مورد «نظریه پردازی علمی قرآن» کتاب مستقلی نیافتیم، نخستین بار این تعبیر در سال 1385 در عنوان نشست علمی به نام «نظریه پردازی های علمی قرآن» در جامعه المصطفی العالمیه، به کار رفت که مجله افق حوزه ش 47 در آبان ماه سال 1384 گزارش کاملی از آن منتششر ساخت سپس در برخی محافل علمی و مقالات نگارنده از جمله مقاله «روش برداشت علمی از قرآن» مجله پژوهش های قرآنی، ش 45، سال 1385، به کار رفته است و اکنون کم کم در جامعه علمی و قرآنی این تعبیر با تسامحی که در آن است نهادینه شده است.