- مقدمه 1
- اشاره 3
- 1- مفهوم شناسی علم و تقسیمات آن 4
- 2- تقسیم بندی علوم براساس روش 6
- اشاره 7
- 3- کاربردهای علم در قرآن 7
- ب: علم به معنای عام 8
- 5- اهمیت علم از منظر قرآن 12
- 6- مبانی تعامل قرآن با علوم تجربی 13
- الف. اهداف اصلی و فرعی آیات علمی قرآن 13
- ب: قلمرو علوم تجربی در قرآن 15
- ج: قطعیت و عدم قطعیت علوم تجربی 21
- د: رابطه قرآن و علوم تجربی 23
- ه : تعارضات ادعایی بین قرآن و علم 25
- الف. شمارگان آیات علمی 29
- 7- آیات علمی قرآن 29
- اشاره 29
- ب: اقسام آیات علمی 30
- ج: تأثیر علوم تجربی در فهم آیات قرآن 32
- د: قرآن زمینه ساز پیدایش و رشد علوم 33
- اشاره 46
- 1- مفهوم شناسی 47
- 2- زمینه ها و انگیزه های پیدایش تفسیر علمی و علل رشد آن 50
- اول: موافقان تفسیر علمی 54
- اشاره 54
- 3- تاریخچه و دیدگاه ها و مهم ترین آثار در زمینه تفسیر علمی 54
- دوم: مخالفان تفسیر علمی 60
- سوم: دیدگاه تفصیل در تفسیر علمی 63
- 4- شیوه های برداشت علمی از قرآن 69
- اشاره 69
- الف) استخراج همه علوم از قرآن کریم 69
- ب) تطبیق و تحمیل نظریات علمی بر قرآن کریم 70
- ج) استخدام علوم برای فهم و تبیین بهتر قرآن 71
- د: نظریه پردازی های علمی قرآن و جهت دهی به مبانی علوم انسانی 72
- اشاره 76
- 5- مبانی برداشت علمی از قرآن 76
- الف: قطعی نبودن غالب مطالب علوم تجربی 77
- ب: وجود اشارات علمی در قرآن و لزوم استفاده از علوم تجربی در فهم و تفسیر آن ها 78
- د: رابطه سازگارانه بین قرآن و علم 79
- ج: همه علوم از ظواهر آیات قرآن قابل استفاده نیست 79
- 6- معیارهای برداشت علمی از قرآن 80
- اشاره 80
- ه : هدف اصلی قرآن هدایت مردم به سوی خداست 80
- ب) معیارهای خاص روش تفسیر علمی قرآن 81
- الف) معیارهای عام در روش تفسیر قرآن 81
- 7- امتیازات تفسیر علمی قرآن 83
- 8- آسیب های برداشت علمی از قرآن 86
- اشاره 92
- پیشینه 94
- مفهوم شناسی 94
- اول: نقش قرآن در علوم انسانی 95
- الف: نوگستری (ایجاد یا گسترش برخی از علوم انسانی) 95
- اشاره 95
- ب: جهت دهی به مبانی و اهداف علوم انسانی 99
- ج: نظریه پردازی های علمی قرآنی 101
- د: اصلاح و بازسازی علوم انسانی 104
- اشاره 105
- دوم: نقش علوم انسانی در مورد قرآن 105
- الف: تأثیر علوم انسانی در فهم و تفسیر بهتر قرآن (سامان دهی تفسیرهای تخصصی قرآن) 105
- ب: اثبات اعجاز علمی قرآن در حوزه علوم انسانی 108
- سوم: روش شناسی 110
- اشاره 110
- الف: استفاده از مبانی و قواعد و روش های تفسیر قرآن 110
- ب: رعایت گونه صحیح تفسیر علمی 111
- ج: استفاده از شیوه مطالعات میان رشته ای 113
- اشاره 114
- چهارم: آسیب شناسی 114
- ب: راهکارها 115
- الف: آسیب ها 115
- اشاره 117
- 1- پیشینه 118
- 1- نظریه 119
- 2- علم 122
- 3- اقسام آیات علمی قرآن 122
- 4- مبانی و قواعد برداشت علمی از قرآن 128
- اشاره 128
- الف. قطعی نبودن غالب مطالب علوم تجربی 128
- ب: وجود اشارات علمی در قرآن و لزوم استفاده از علوم تجربی در فهم و تفسیر آن ها 130
- ج: همه علوم از ظواهر آیات قرآن قابل استفاده نیست 131
- د: رابطه سازگارانه بین قرآن و علم 131
- 5- روش شناسی برداشت علمی از قرآن 132
- ه : هدف اصلی قرآن هدایت مردم به سوی خداست 132
- الف) استخراج همه علوم از قرآن کریم 132
- اشاره 132
- ب) تطبیق و تحمیل نظریات علمی بر قرآن کریم 133
- ج) استخدام علوم برای فهم و تبیین بهتر قرآن 134
- 6- عناصر نظریه پردازی علمی قرآنی 135
- 7- ضوابط نظریه پردازی های علمی قرآن 137
- 8- حوزه های نظریه پردازی های علمی قرآنی 138
- الف: در حوزه علوم طبیعی 142
- اشاره 142
- ب: در حوزه علوم انسانی 143
- اشاره 144
- 1- تاریخچه 145
- الف) چیستی اعجاز علمی قرآن 145
- 2- مفهوم شناسی اعجاز 147
- 3- قلمرو معجزه 154
- 4- مبانی و معیارهای اعجاز علمی قرآن 170
- 5- چالش های مفهوم اعجاز علمی 172
- اشاره 181
- 1. نیروی جاذبه 181
- 2. حرکت های خورشید 182
- 3. زوجیّت 186
- 4. لقاح (زایا کردن گیاهان و ابرها توسط بادها) 187
- 5. چینش مراحل آفرینش انسان 189
- اشاره 197
- اول: کلیات و مباحث نظری 198
- دوم: قرآن و علوم طبیعی 203
- سوم: قرآن و علوم انسانی 216
- چهارم: قرآن و علوم عقلی 226
- پنجم: منابع لاتین 227
- ششم: سایت های مرتبط با قرآن و علم 227
1- (1) . دکتر اریک - اوبلاکر، فیزیک نوین، ترجمه ی بهروز بیضایی، صص 45 - 48.
2- (2) . همان، صص 45 - 48.
3- (3) . برای اطلاع از مثال های بیش تر: ر.ک: رضایی اصفهانی، محمدعلی، پژوهشی در اعجاز علمی قرآن و درآمدی بر تفسیر علمی قرآن.
پیشگویی علمی جلوه گر می شود و به جامعه علمی عرضه می شود.
2- قرآن حقایق علمی را بیان می کند، بنابراین تردیدهایی که در نظریه و تئوری های علمی وجود دارد در نظریه پردازی های علمی قرآن وجود ندارد. به عبارت دیگر تعبیر «نظریه» در مورد مطالب قرآنی با تسامح استعمال می شود. البته از آن جا که نظریه قرآنی توسط اشخاص از قرآن برداشت می شود امکان خطا در استنباط اشخاص وجود دارد. ولی حقایق قرآنی خطاناپذیر است.
3- اخبار غیبی قرآن دوگونه است: برخی اخبار مربوط به گذشته است و برخی مربوط به آینده، که موضوع بحث نظریه پردای قسم اخیر است و اخبار غیبی مربوط به آینده نیز دو بخش است یک بخش اخباری است که بعد از نزول قرآن تاکنون توسط دانشمندان یکی از علوم بشری تأیید یا اثبات شده است که اعجاز علمی نامیده می شود (البته اگر شرایط دیگر اعجاز علمی را دارا باشد) و بخش دوم ااخبار غیبی است که هنوز در علم تأیید نشده است مثل مسأله هفت آسمان (سَبْعَ سَماواتٍ ) و وجود موجودات زنده در آسمان ها (وَ مِنْ آیاتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِیهِما مِنْ دابَّهٍ وَ هُوَ عَلی جَمْعِهِمْ إِذا یَشاءُ قَدِیرٌ) ؛ «و از نشانه های اوست آفرینش آسمان ها و زمین و آنچه از جنبندگان در آن دو پراکنده کرده است؛ و او هر گاه بخواهد بر جمع آوری آن ها تواناست»، (شوری/ 29)؛
موضوع نظریه پردازی علمی قرآنی همین بخش اخیر از اخبار غیبی قران است.
4- نظریه پردازی های علمی قرآنی گاهی موجب توسعه در علوم می شود.
برای مثال وقتی نظریه «شفاء بودن قرآن» (وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَهٌ لِلْمُؤْمِنِینَ ) ؛ «و از قرآن، آنچه را که آن درمان و رحمتی برای مؤمنان است، فرو می فرستیم»، (اسراء/ 82). می گوید فضای جدیدی را به روی علوم پزشکی می گشاید و عامل معنوی قرآن را در ردیف عوامل دیگر در شفای دردهای جسمانی می گشاید همان طور که قرآن شفای دردهای عقیدتی، اخلاقی و روحی - روانی انسان است. و گاهی نیز قرآن سخن از اقتصاد بدون ربا می گوید: (أَحَلَّ اللّهُ الْبَیْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا) ؛ «آن که خدا معامله را حلال کرده و ربا را حرام نموده است»،