تعامل قرآن و علوم صفحه 137

(بقره/ 275). این نظریه قرآنی اقتصاد جدیدی را سامان می دهد و موجب تضییق حوزه اقتصادی می شود هر چند که نتایج مفیدی نیز در شکوفایی و رشد هماهنگ و درست اقتصاد در پی خواهد داشت.

7- ضوابط نظریه پردازی های علمی قرآن

برای استنباط نظریه های علمی از قرآن (علاوه بر مبانی، روش شناسی و شرایطی که در تفسیر قرآن و در روش خاص تفسیر علمی بیان شده است)، (1) ضوابط و مقرراتی وجود دارد که رعایت آن ها موجب می شود تا برداشت نظریه علمی از قرآن معتبر گردد و عدم توجه به این ضوابط موجب عدم اعتبار نظریه علمی قرآن یا گاهی منتهی به تفسیر به رأی می شود. از این رو رعایت این ضوابط ضروری است.

در این جا به مهم ترین ضوابط برداشت نظریه های علمی از قرآن اشاره می کنیم:

1- نظریه علمی قرآنی از نص یا ظاهر آیات قرآن قابل برداشت باشد. یعنی نظریه علمی بر قرآن تحمیل نشده باشد وگرنه تفسیر به رأی می شود. بلکه قرائن درون قرآنی و مستنداتی در متن آیات داشته باشد. به عبارت دیگر دلالت مطابقی، تضمنی یا التزامی آیات قرآن بر آن نظریه دلالت کند. تا بتوان آن را به قرآن نسبت داد و از نظر تفسیری معتبر باشد.

2- نظریه علمی استنباط شده از قرآن قبل از نزول قرآن در آثار علمی مطرح نشده باشد و بعد از نزول قرآن نیز تاکنون دانشمندان آن را مطرح و تأیید نکرده باشند. به عبارت دیگر آن نظریه علمی از ابتکارات قرآن به شمار آید.

3- نظریه علمی قرآنی، نوعی نوآوری در یکی از حوزه های علم مثل مبانی، روش، نظام و ... به شمار آید. (2) یعنی اثبات آن در بخشی از علم تحوّل ساز باشد.