تعامل قرآن و علوم صفحه 138

1- (1) . ر.ک: منطق تفسیر قرآن (1) مبانی و قواعد تفسیر قرآن و نیز منطق تفسیر قرآن (2) روش ها و گرایش های تفسیر قرآن (مبحث روش تفسیر علمی) و نیز درآمدی بر تفسیر علمی قرآن، از نگارنده.

2- (2) . در مورد نوآوری و نظرپردازی هنوز مرزبندی دقیقی صورت نگرفته است، لیکن روشن است

البته به خاطر گستره موضوعات و معارف قرآنی این نوآوری و تحوّل می تواند در مباحث نظری و یا مباحث علمی باشد.

4- نظریه پردازی علمی قرآن امکان اثبات و تأیید علمی داشته باشد. البته ابزارهای تأیید و اثبات هر نظریه علمی، بر اساس حوزه دانش مربوطه متفاوت است. برای مثال نظریه هفت آسمان، مسأله ای میان رشته ای بین دانش قرآنی و کیهان شناسی است و به صورت طبیعی اثبات آن با ابزارهای نجومی و با روش تجربی است اما برای اثبات و تأیید نظریه شفا بودن قرآن در بُعد اعتقادی، اخلاقی و معنوی نیازمند ابزارها و روش های خاص آن هستیم.

به هر حال اگر نظریه علمی اصلاً امکان اثبات و ردّ نداشته باشد. قابل طرح در محافل علمی نخواهد بود. چون در این صورت نظریه علمی به شمار نمی آید.

البته لازم به یادآوری است که نظریه پردازی های علمی قرآنی به اعتبار شخص نظریه پرداز که آن مطلب علمی را از قرآن برداشت کرده است قابل ردّ است نه اصل حقایق قرآنی. چون ممکن است آن شخص در برداشت خود خطا کرده باشد.

8- حوزه های نظریه پردازی های علمی قرآنی

نظریه پردازی های علمی معمولاً در یکی از حوزه ها و ابعاد دانش نوآوری می کنند و تحوّل آفرین می شوند، نظریه پردازی های علمی قرآنی نیز همین گونه است مهم ترین حوزه های نظریه پردازی در هر دانش عبارتند از:

1- مبانی

گاهی نظریه پردازی های قرآنی در حوزه مبانی علوم است یعنی مبانی جهان شناسی و انسان شناسی قرآن در جهت دهی به علوم مؤثر واقع می شود. مثلاً علوم تربیتی یا علوم سیاسی در عصر کنونی بر اساس انسان محوری سامان یافته است و همین علوم را می توان بر اساس خدامحوری و توحید سامان داد که مبنایی متخذ از قرآن کریم است.

2- روش ها

در هر دانش روش های عام عقلی یا نقلی یا شهودی و یا تجربی وجود دارد