تعامل قرآن و علوم صفحه 141

چهارچوب آموزه های قرآنی جهت دهی شود. از این رو علوم انسانی سکولار و اومانیستی به کنار می رود.

4- نظام سازی

از آیات قرآن با روش تفسیر موضوعی می توان نظام های حقوقی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، تربیتی و ... را برداشت کرد. که هر کدام از آن ها می تواند به عنوان نظریه های علمی قرآن مطرح شود چرا که شامل عناصر نوآمد و متمایز از نظام های هم خوان در علوم جدید است.

برای مثال نظام های سیاسی معاصر عموماً از پایین به بالا طراحی شده است و مشروعیت رهبران جامعه از مردم گرفته می شود در حالی که نظام سیاسی قرآنی از بالا به پایین طراحی شده است، (أَطِیعُوا اللّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ ) ؛ «خدا را اطاعت کنید و فرستاده [ی خدا] و صاحبان امر (خود)تان را اطاعت نمایید»، (نساء/ 59)، یعنی رأی مردم به رهبران جامعه از باب مقبولیت است و مشروعیت آن ها باید از ناحیه نصب الهی تأمین شود.

5- موضوع سازی

گاهی نظریه پردازی های علمی قرآن در حوزه موضوع سازی برای علوم مختلف است که این مطلب گاهی افق های جدیدی را در برابر دانشمندان می گشاید.

برای مثال در روان شناسی سخن از انسان دو بعدی است که مرکب از جسم و روان است و حتی روان یکی از خواص مادی انسان معرفی می شود. ولی سخنی از روح گفته نمی شود. اما قرآن علاوه بر جسم سخن از روح الهی انسان می گوید، (وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی ) ؛ «و از روح خود در او دمیدم»، (حجر/ 29 و 72) اگر به این نظریه قرآنی توجه شود و حوزه پژوهش های روان شناسی به روح شناسی و نفس شناسی و مراتب آن در قرآن گسترش یابد مطمئناً چهره این دانش تغییر می کند.