- مقدمه 1
- اشاره 3
- 1- مفهوم شناسی علم و تقسیمات آن 4
- 2- تقسیم بندی علوم براساس روش 6
- اشاره 7
- 3- کاربردهای علم در قرآن 7
- ب: علم به معنای عام 8
- 5- اهمیت علم از منظر قرآن 12
- 6- مبانی تعامل قرآن با علوم تجربی 13
- الف. اهداف اصلی و فرعی آیات علمی قرآن 13
- ب: قلمرو علوم تجربی در قرآن 15
- ج: قطعیت و عدم قطعیت علوم تجربی 21
- د: رابطه قرآن و علوم تجربی 23
- ه : تعارضات ادعایی بین قرآن و علم 25
- الف. شمارگان آیات علمی 29
- اشاره 29
- 7- آیات علمی قرآن 29
- ب: اقسام آیات علمی 30
- ج: تأثیر علوم تجربی در فهم آیات قرآن 32
- د: قرآن زمینه ساز پیدایش و رشد علوم 33
- اشاره 46
- 1- مفهوم شناسی 47
- 2- زمینه ها و انگیزه های پیدایش تفسیر علمی و علل رشد آن 50
- 3- تاریخچه و دیدگاه ها و مهم ترین آثار در زمینه تفسیر علمی 54
- اشاره 54
- اول: موافقان تفسیر علمی 54
- دوم: مخالفان تفسیر علمی 60
- سوم: دیدگاه تفصیل در تفسیر علمی 63
- 4- شیوه های برداشت علمی از قرآن 69
- اشاره 69
- الف) استخراج همه علوم از قرآن کریم 69
- ب) تطبیق و تحمیل نظریات علمی بر قرآن کریم 70
- ج) استخدام علوم برای فهم و تبیین بهتر قرآن 71
- د: نظریه پردازی های علمی قرآن و جهت دهی به مبانی علوم انسانی 72
- اشاره 76
- 5- مبانی برداشت علمی از قرآن 76
- الف: قطعی نبودن غالب مطالب علوم تجربی 77
- ب: وجود اشارات علمی در قرآن و لزوم استفاده از علوم تجربی در فهم و تفسیر آن ها 78
- د: رابطه سازگارانه بین قرآن و علم 79
- ج: همه علوم از ظواهر آیات قرآن قابل استفاده نیست 79
- اشاره 80
- ه : هدف اصلی قرآن هدایت مردم به سوی خداست 80
- 6- معیارهای برداشت علمی از قرآن 80
- ب) معیارهای خاص روش تفسیر علمی قرآن 81
- الف) معیارهای عام در روش تفسیر قرآن 81
- 7- امتیازات تفسیر علمی قرآن 83
- 8- آسیب های برداشت علمی از قرآن 86
- اشاره 92
- پیشینه 94
- مفهوم شناسی 94
- اول: نقش قرآن در علوم انسانی 95
- اشاره 95
- الف: نوگستری (ایجاد یا گسترش برخی از علوم انسانی) 95
- ب: جهت دهی به مبانی و اهداف علوم انسانی 99
- ج: نظریه پردازی های علمی قرآنی 101
- د: اصلاح و بازسازی علوم انسانی 104
- الف: تأثیر علوم انسانی در فهم و تفسیر بهتر قرآن (سامان دهی تفسیرهای تخصصی قرآن) 105
- اشاره 105
- دوم: نقش علوم انسانی در مورد قرآن 105
- ب: اثبات اعجاز علمی قرآن در حوزه علوم انسانی 108
- الف: استفاده از مبانی و قواعد و روش های تفسیر قرآن 110
- اشاره 110
- سوم: روش شناسی 110
- ب: رعایت گونه صحیح تفسیر علمی 111
- ج: استفاده از شیوه مطالعات میان رشته ای 113
- اشاره 114
- چهارم: آسیب شناسی 114
- ب: راهکارها 115
- الف: آسیب ها 115
- اشاره 117
- 1- پیشینه 118
- 1- نظریه 119
- 2- علم 122
- 3- اقسام آیات علمی قرآن 122
- 4- مبانی و قواعد برداشت علمی از قرآن 128
- الف. قطعی نبودن غالب مطالب علوم تجربی 128
- اشاره 128
- ب: وجود اشارات علمی در قرآن و لزوم استفاده از علوم تجربی در فهم و تفسیر آن ها 130
- ج: همه علوم از ظواهر آیات قرآن قابل استفاده نیست 131
- د: رابطه سازگارانه بین قرآن و علم 131
- ه : هدف اصلی قرآن هدایت مردم به سوی خداست 132
- 5- روش شناسی برداشت علمی از قرآن 132
- الف) استخراج همه علوم از قرآن کریم 132
- اشاره 132
- ب) تطبیق و تحمیل نظریات علمی بر قرآن کریم 133
- ج) استخدام علوم برای فهم و تبیین بهتر قرآن 134
- 6- عناصر نظریه پردازی علمی قرآنی 135
- 7- ضوابط نظریه پردازی های علمی قرآن 137
- 8- حوزه های نظریه پردازی های علمی قرآنی 138
- الف: در حوزه علوم طبیعی 142
- اشاره 142
- ب: در حوزه علوم انسانی 143
- اشاره 144
- الف) چیستی اعجاز علمی قرآن 145
- 1- تاریخچه 145
- 2- مفهوم شناسی اعجاز 147
- 3- قلمرو معجزه 154
- 4- مبانی و معیارهای اعجاز علمی قرآن 170
- 5- چالش های مفهوم اعجاز علمی 172
- اشاره 181
- 1. نیروی جاذبه 181
- 2. حرکت های خورشید 182
- 3. زوجیّت 186
- 4. لقاح (زایا کردن گیاهان و ابرها توسط بادها) 187
- 5. چینش مراحل آفرینش انسان 189
- اشاره 197
- اول: کلیات و مباحث نظری 198
- دوم: قرآن و علوم طبیعی 203
- سوم: قرآن و علوم انسانی 216
- چهارم: قرآن و علوم عقلی 226
- ششم: سایت های مرتبط با قرآن و علم 227
- پنجم: منابع لاتین 227
1- (1) . ر.ک: کتاب شناس اعجاز قرآن، دکتر محمد علی رضایی کرمانی
2- (2) . تفسیر المنار، ج 1، ص 210 - 213.
3- (3) . از جمله سایت های زیر در مورد اعجاز علمی قرآن مطالبی منتشر می کنند: www.55a.net موسوعه الاعجاز العلمی فی القران و السنه www.kaheel7.com عبد الدائم الکحیل www.nooran.org نوران رابطه العالم الاسلامیه / www.maknoon.com مکنون الاعجاز العلمی فی القرآن www.Miracweb.net شبکه الاعجاز فی القرآن والسنه www.Zelnaggar.com الاعجاز العلمی فی القران والسنه www.afkaar.com افکار علیمه www.aksharemazhabi.blogfa.com اسلام، قرآن، اعجاز www.askguran.ir کانون گفتمان قرآن
رابطه العالم الاسلامی در این باب منتشر شد که تاکنون بیش از 30 شماره آن منتشر شده است و شاخصه های متعددی از اعجاز علمی هم چون: اعجاز طبی، اعجاز نجومی، اعجاز زمین شناسی، اعجاز زیست شناسی، اعجاز ریاضی، اعجاز اقتصادی، اعجاز تربیتی، اعجاز اجتماعی و ... مطرح شد و کتاب ها و مقالات تخصصی در این موارد نگارش یافت برخی از مهم ترین کتاب ها در این باره عبارتند از:
پژوهشی در اعجاز علمی قرآن، دکتر محمد علی رضایی اصفهانی، الاعجاز التربوی للقرآن، دکتر مصطفی رجب، (موسوعه الاعجاز العلمی فی القرآن الکریم و السنه المطهره، یوسف الحاج احمد)، (الموسوعه العلمیه فی اعجاز القرآن الکریم والسنه النبویه، الشیخ امجد فتحی و دکتر هانی بن مرعی القلینی)، (موسوعه الذهبیه فی اعجاز القرآن الکریم والسنه النبویه، دکتر احمد مصطفی متولی)، من الاعجاز العلمی فی القرآن الکریم، دکتر حسن ابوالعینین).
2- مفهوم شناسی اعجاز
در قرآن کریم از واژه «معجزه» و «اعجاز» برای بیان امور خارق عادت و معجزات پیامبران علیهم السلام استفاده نشده است بلکه در این مورد واژه های «آیه» (1)، «بیّنه» (2)، «برهان» (3)، «سلطان» (4) به کار برده شده است.
الف: معنای لغوی معجزه
این واژه از ریشه «عجز» است. ولغویین معانی و استعمالات متعددی برای آن شمرده اند:
1. برخی ریشه این لغت را به معنای «تأخر از چیزی» می دانند و از این رو در