تعامل قرآن و علوم صفحه 23

1- (1) . مظفر، محمدرضا، المنطق، ص 264.

2- (2) . مظفر، محمدرضا، همان.

3- (3) . همان.

4- (4) . صدر، محمدباقر، الاسس المنطقیه للاستقراء، ص 135 و 383 - 400.

5- (5) . رضایی اصفهانی، محمدعلی، درآمدی بر تفسیر علمی قرآن، ص 191 به بعد.

6- (6) . Karl Poper (م 1373 ش)

7- (7) . ر.ک: پوپر، حدس ها و ابطال ها، ترجمه احمد آرام، و منطق اکتشافات علمی، همو.

8- (8) . ایان باربور، علم و دین، ترجمه بهاء الدین خرمشاهی، ص 213 - 214.

داده های علوم تجربی نوشت «برخی پژوهندگان بر این قواند که نظریه های علمی، المثنای واقعیت نیستند، بلکه ساخته و پرداخته ذهن یا افسانه های مفیدند که به کار همارایی داده ها و یافته های آزمایش می آیند.» (1)

بنابراین علوم تجربی ادعای واقع نمایی و قطعیت در مورد طبیعت ندارد، چه رسد به اثبات یا نفی امور ماوراء طبیعت.

به ویژه آنکه علوم تجربی بر مشاهده حسی استوار است که محدود و خطاپذیر است و انسان نمی تواند تمام محسوسات را درک کند و در مواردی که درک می کند به خطاهای روشن (مثل شکسته دیدن چوب در آب و نیز سراب) و خطاهای مخفی گرفتار می شود.

از این رو علوم تجربی یقین مطابق واقع برای ما به ارمغان نمی آورد. مگر در موارد خاص که عامل بیرونی به کمک یافته های علوم تجربی بیاید، مثلاً یافته علم تجربی به حد بداهت حسی برسد مثل نیروی جاذبه، و یا دلیل قطعی هم چون برهان عقلی آن را تأیید کند. (2)

د: رابطه قرآن و علوم تجربی

در این مورد براساس حصر عقلی چهار احتمال می تواند وجود داشته باشد:

اما براساس واقعیت خارجی و شواهد درون متن قرآن، روشن می شود که قرآن کریم از علوم تجربی جدا نیست و رابطه خصمانه نیز با علوم ندارد، این مطلب از شواهد، توجه قرآن به علم و اشارات علمی آن و رازگوئی های علمی