تعامل قرآن و علوم صفحه 50

1- (1) . مناهج تجدید، امین الخولی/ 287؛ همین تعریف را سید محمد ایازی در المفسّرون حیاتهم و منهجهم ، ص 93 آورده است.

2- (2) . اصول التفسیر و قواعده ، عبد الرحمن العک ، ص 217.

و آقای دکتر فهد رومی در تعریف تفسیر علمی می نویسد:

«مراد از تفسیر علمی اجتهاد مفسّر در کشف ارتباط بین آیات وجودی قرآن کریم و اکتشافات علم تجربی است به طوری که اعجاز قرآن آشکار شود و ثابت گردد که آن (از طرف خدا) صادر شده و صلاحیت برای همه زمان ها و مکان ها دارد.» (1)

آقای دکتر رفیعی نیز پس از بیان تعریف های مختلف و نقد و بررسی آن ها تعریف فوق را مناسب تر معرفی می کند. (2)

بنابراین می توان نتیجه گرفت که روشِ تفسیرِ علمیِ قرآن دارای گونه ها و اقسام مختلف است که بر اساس آن ها تعریف های متفاوتی از آن ارایه شده است، گاهی با عنوان استخراج علوم از قزآن و گاهی با عنوان تحمیل مطالب علمی بر قرآن از آن یاد شده است. اما مقصود ما در این نوشتار همان «استخدام علوم در فهم بهتر آیات قرآن است یعنی منبع علوم تجربی قطعی ، به عنوان ابزاری برای تفسیر و توضیح اشارات علمی آیات قرآن در آید ، و در این راستا تمام معیارها و ضوابط تفسیر صحیح رعایت شود و هیچ تحمیل یا استخراجی صورت نپذیرد.» (3)

2- زمینه ها و انگیزه های پیدایش تفسیر علمی و علل رشد آن

خورشید اسلام، در سرزمین عربستان طلوع کرد و اعراب آن سرزمین را - که تعداد افراد با سواد آنها، از تعداد انگشتان تجاوز نمی کرد (4) - به علم و دانش دعوت کرد و قرآن را، به عنوان معجزه معرّفی نمود. (5)

قرآن با دعوت به تفکّر و تعمّق در آیات الهی، خلقت آسمان ها، زمین (6) و ...