تعامل قرآن و علوم صفحه 90

1- (1) . تفسیر فی ظلال القرآن، ج 1، صص 261-263 (با تصرّف در عبارات).

2- (2) . التفسیر و المفسّرون، ج 2، صص 491-494 (با تلخیص و تصرّف در عبارات).

3- (3) . همان.

کند، که اگر بر طبق آن ها تفسیر علمی صورت گیرد، برخی دیگر از آسیب ها برطرف می شود.

به عبارت دیگر استفاده از علوم قطعی تجربی، آسیب اول را بر طرف می سازد، و تفسیر علمی توسط مفسر دارای شرایط و استفاده از گونه صحیح تفسیر علمی آسیب دوم و سوم را برطرف می سازد، و رعایت اعتدال در استفاده از روش تفسیر علمی، آسیب چهارم را برطرف می سازد.

البته سوء استفاده از روش های تفسیری یا افراط و تفریط برخی مفسران در مورد روش خاص تفسیری مخصوص تفسیر علمی نیست و این آسیب کم و بیش در بقیه روش های تفسیری نیز وجود دارد که با رعایت اعتدال و ضوابط تفسیر و مفسر، مشکل بر طرف یا کمتر می شود.

در هر صورت تفسیر علمی خلاف بلاغت قرآن نیست و موجب مجاز نمی شود چرا که قرآن برای یک زمان و مردم خاص نازل نشده است و الفاظ و مفاهیم قرآنی در هر عصری مصادیق جدیدی پیدا می کند مثل واژه «عمد» در آیه (رَفَعَ السَّماواتِ بِغَیْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها) (1) که به معنای ستون هاست ولی در طول زمان مصادیق متعددی مثل ستون خیمه و ستون های فولادی و نیروهای ستون مانند مثل نیروی جاذبه پیدا کرده است. بنابراین کشف مصادیق جدید آیات و تبیین های جدید دلیل عظمت قرآن و اوج بلاغت آن است که محصور در زندان زمان نیست. البته ممکن است برخی افراد بر خلاف معنای لغوی مطالب را بر قرآن تحمیل کنند که این خلاف لغت و بلاغت خواهد بود.

جمع بندی و نتیجه گیری

از مجموع مطالبی که گذشت روشن شد که تفسیر علمی یکی از روش های تفسیر قرآن است که استفاده از آن برای فهم و تفسیر آیات علمی قرآن ضروری است، این روش تفسیری گونه های متعددی دارد که استخراج علوم از قرآن و تحمیل نظریه های علمی بر قرآن صحیح نیست چون منتهی به تفسیر به رأی