تعامل قرآن و علوم صفحه 93

درآمد

قرآن کریم برای هدایت بشر به سوی سعادت و کمال مطلق فرود آمده است.

(ذلِکَ الْکِتابُ لا رَیْبَ فِیهِ هُدیً لِلْمُتَّقِینَ ) ؛ (بقره/ 2)، «آن کتاب [با عظمت] هیچ تردیدی در آن نیست؛ [و] راه نمای خود نگهداران است».

و این هدایت گری همه ابعاد و ساحت های وجودی انسان اعم از فردی و اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، مدیریتی، روان شناختی، حقوقی و ... را شامل می شود. پس این ساحت های وجودی انسان از طرفی موضوعات هدایت قرآنی است و از طرف دیگر موضوعات علوم انسانی است. از این رو قرآن در هدف خویش (هدایت) پویند ناگسستنی با علوم انسانی دارد. یعنی موضوع هر دو ساحت های وجودی انسان است. آری علوم انسانی داعیه دار راهنمایی بشر در ساحت های وجودی فوق است و قرآن نیز رهبری همین ابعاد را بر عهده دارد. از این رو رابطه قرآن و علوم انسانی، رابطه ای دو سویه است یعنی از طرفی قرآن در علوم انسانی تأثیرگذار است و از طرف دیگر علوم انسانی می تواند به قرآن خدمت رسانی کند.

شناخت این رابطه دو سویه در عصر حاضر از اهمیت زیادی برخوردار است چرا که سرنوشت فرهنگ بشری به دست علوم انسانی است و این علوم با مبانی و اهداف خاصی در غرب شکل گرفته که گاهی با آموزه های قرآنی سازگار و گاهی ناسازگار است. پس سرنوشت و سعادت انسان در قرن بیست و یکم در حلّ درست این رابطه است.

هر چند که معظل علوم انسانی برخاسته از فرهنگ غرب، مشکل همه