تعامل قرآن و علوم صفحه 99

1- (1) . پویایی فرهنگ و تمدن اسلام و ایران، علی اکبر ولایتی، ص 321 به بعد.

2- (2) . ر.ک: قرآن در اسلام، علامه طباطبایی، ص 6 - 95.

3- (3) . ر.ک: آلدومیه لی، علوم اسلامی و نقش آن در تحول علمی جهان، علی اکبر ولایتی، پویایی فرهنگ و تمدن اسلام و ایران، عبدالحسین زرین کوب، کارنامه اسلام.

4- (4) . ر.ک: قرآن در اسلام، علامه طباطبایی، ص 97.

5- (5) . ر.ک: نحل/ 125.

جدید انسانی - قرآنی به وجود آورد. (1)

ب: جهت دهی به مبانی و اهداف علوم انسانی

یکی از از تأثیرات قرآن در علوم انسانی آن است که اهداف و مبانی جدیدی برای آن ها تعریف می کند که در اثر آن چهره علم تغییر می کند. برای مثال:

1. تأثیر قرآن در مبانی اهداف اقتصادی

قرآن در هدف گذاری اقتصادی چرخش اموال بین همه مردم و انباشت نشدن ثروت در قطب ثروتمند جامعه را مطرح می سازد.

(کَیْ لا یَکُونَ دُولَهً بَیْنَ الْأَغْنِیاءِ مِنْکُمْ ...) ، (سوره حشر، آیه 7)؛ «تا (ثروت ها) در میان توانگران شما [دست به دست] نگردد و ...».

(اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوی ) ، (سوره مائده، آیه 8)؛ «عدالت کنید! که آن به خود نگه داری نزدیک تر است».

(لِیَقُومَ النّاسُ بِالْقِسْطِ ) ، (سوره حدید، آیه 25)؛ «تا مردم به دادگری برخیزند».

و در مبانی اقتصادی نگاه خاص قرآن نسبت به خدا، جهان و انسان مطرح می شود که در نظام اقتصادی تأثیر دارد مثلاً وقتی خدا محوری زیربنای اقتصاد باشد و انسان بنده و فرمانبردار خدا و جهان در خدمت انسان فرض شود. آنگاه اقتصاد با جهت گیری خدمت به انسان در راستای نزدیکی به خدا شکل می گیرد.

پس دیگر هدف اقتصاد ثروت آور محض نیست بلکه ثروتی مطلوب است که در راستای خداپرستی و عدالت باشد، با این نگاه مسئولان اقتصادی و برنامه ریزان اجازه ندارند که برای به دست آوردن رشد اقتصادی بیشتر هر گونه ظلم و بی عدالتی را روا دارند. و کارگزاران اقتصادی اجازه ندارند که از هر راه غیر مشروعی (مثل شراب سازی و ...) سود به دست آورند. هنگامی که مبانی و اهداف اقتصاد بر اساس آموزه های قرآن سامان یافت، کم کم چهره اقتصاد تغییر می کند و مکتب و نظام اقتصادی جدیدی در فضای میان رشته ای قرآن و اقتصاد شکل می گیرد.