- اَلاِْهْداءِ 1
- متنتأييديهحضرتآيةاللّهسيدعلياصغردستغيب نمايندهمحترمخبرگانرهبريدراستانفارس 2
- متن تأييديه حضرت آيةاللّه خزعلي مفسّر و حافظ كل قرآن كريم 3
- مقدمه ناشر 4
- مقـدمـه مـؤلـف 7
- اولين فرمان در تشريع دين 10
- فصل اول:آغازي بر مسأله قانون و قانونگذاري 10
- فلسفه تشريع و قانونگذاري 12
- چگونگي به وجود آمدن قانون 14
- ادراك طبيعي قانون استخدام 15
- اختلاف طبقاتي تهديدي بر عدالت اجتماعي 17
- پيدايش قانون، نتيجه طبيعي پيدايش اختلاف 18
- دين، تنها راه صحيح رفع اختلاف 20
- اختلاف در خود دين 23
- احكام مسكوت در شريعت و نهي از كنكاش در آنها 24
- روايات درباره احكام مسكوت در قرآن 26
- شريعـــت جامــــع 27
- ريشههاي شريعت اسلام 27
- وجوب اقامه دين و رعايت تمامي احكام آن 30
- وجوب ايمان به تمام شرايع و تمامي انبياء 31
- شريعت اسلام، داراي دقيقترين و پيشرفتهترين قوانين 32
- كتابهاي آسماني و مدت اجراي شريعت هريك از آنها 35
- فصل دوم :مباني قوانين قضائي و حكومتي اسلام 36
- قانونگزار در دين اسلام كيست؟ 38
- لزوم قضاوت براساس احكام الهي 39
- انحصار داوري و صدور حكم به رسول اللّه صلياللهعليهوآله 41
- قضاوت براساس احكام اسلام در مورد اهل كتاب 43
- مفهوم حكم 44
- اَلا لَهُ الْحُكْمُ 46
- قضاوت به عدالت، و رد امانت 49
- خطاب آيه به حكام است! 50
- توصيه به عدل در داوري و قضاوت 51
- نهي از پشتيباني و دفاع از خيانت 53
- فلسفه نهي پشتيباني و دفاع از خيانت 53
- تساوي حقوق انسانها، و تفوق عامل تقوي 55
- حكم نهي از بدي، ظلم، معصيت و بهتان 58
- مكافات خطا 60
- نهي از تشريع حكم از طرف بندگان 61
- نهي از عمل به خبر فاسق 63
- دستورالعمل اصلاح بين طوايف مؤمن و متخاصم 64
- قانوني بنام «اخوت اسلامي» 66
- بيان احكام مستضعفين 68
- عذر استضعاف 70
- مستضعفيــن واقعي 71
- بيان احكام مهاجرت في سبيل اللّه 71
- حكم مسلمانان امروز در سرزمين شرك 73
- تكليف هيچگاه از هيچكس ساقط نميشود! 74
- امر به اقامه عدل و ميزان و نهي از كم فروشي و خيانت 75
- اقامه عدل بين انسانها: (هدف تشريع دين و انزال آهن) 77
- فصل سوم :عقدها، پيمانها، و سوگندها 78
- بحثي پيرامون معناي عقد 79
- سوگندهاي صحيح و اعتبار آن 80
- مفهوم سوگند 81
- اعتبار قانوني سوگند 81
- آيا سوگند به غير اسم خدا شرك است؟ 83
- راه قانوني شكستن سوگندها 84
- حكم و كفاره شكستن سوگندها و عهد و پيمانها 85
- تعيين نوع و مقدار كفاره شكستن سوگند 87
- نهي از سوگند خوردن به خدا براي ترك كارهاي نيك و عالم المنفعه 88
- نهي از سوگندهاي لغو 89
- وفا به عهداللّه، و نهي از نقض سوگندها 90
- قسمهاي خود را وسيله غدر و نيرنگ و خيانت قرار ندهيد! 92
- مفسده دغل گرفتن سوگند 93
- عهد خدا را به قيمت ناچيزي نفروشيد! 95
- فصل چهارم:مباني احكام شهادت 96
- نهي از شهادت مغرضانه 99
- طبقات شهود در وصيت و اعتبار شهادت آنها 100
- فصل پنجم :بحثي در قوانين مورد نظر قرآن 102
- ضمانت اجرائي قوانين اسلامي 102
- بحث فلسفي در چگونگي تكليف و دوام آن 108
- ظالم نبودن خدا به چه معنا است؟ 111
- عدل، مبناي تشريع قوانين الهي 111
- منشأ ايجاد قوانين 113
- قوانين از طرف خدا تعيين ميشود 114
- مجري قانون نبايد قانون را بشكند! (اجراي قانون ظلم نيست!) 115
- قانون و اخلاق كريمه و توحيد 116
جَميعا مِنْهُ،» (13 / جاثيه) و آياتي ديگر كه همه گوياي اين حقيقتند كه موجودات عالم همه براي انسان رام شدهاند.
اين دو عنايت كه خدا به انسان كرده، يعني نيروي فكر و ادراك و رابطه تسخير موجودات، خود يك عنايت سومي را نتيجه داده، و آن اين است كه توانست براي خود علــوم و ادراكاتي دستهبنــدي شده تدوين كنــد، تا در مرحله تصرف در اشياء و بهكار بردن و تأثير در موجودات خارج از ذات خود آن علوم را بهكار بگيرد، و در نتيجه (با صرف كمترين وقت و گرفتن بيشترين بهره) از موجودات عالم براي حفظ وجود و بقــاي خود استفاده كند. (1)
1- الميـــــــــزان ، ج: 2 ص: 172.
(36) مباني قانون و قانونگذاري در اسلام
ادراك طبيعي قانون استخدام
اين سلسله از علوم و ادراكات كه در بالا گفته شد واسطه و رابطه ميان انسان و عمل در ماده ميشود، و از جمله اين افكار و ادراكات تصديقي، تصديق به اين معنا است كه: «واجــب اســت هــر چيــزي را كـه در طريــق كمال او مؤثــر است استخــدام كنــد!»
و به عبارتي ديگر، اين اذعان است كه بايد به هر طريقي كه ممكن است به نفع خود و براي بقاي حياتش از موجودات ديگر استفاده كند، و به هر سببي دست بزند، و به همين جهت است كه از ماده اين عالم شروع كرده، آلات و ادواتي درست ميكند، تا با آن ادوات در مادههاي ديگر تصرف كند، كارد و چاقو و اره و تيشه ميسازد، سوزن براي
ادراك طبيعي قانون استخدام (37)
خياطــي، و ظرف براي مايعــات، و نردبان براي بالا رفتن، و ادواتي غير اينها ميسازد، كه عدد آنها از حيطه شمار بيرون است، و از حيث تركيب و جزئيات قابل تحديــد نيست، و نيــز انواع صنعتهــا و فنوني براي رسيــدن به هدفهائي كه در نظــر دارد ميسـازد.
و باز به همين جهت انسان شروع ميكند به تصرف در گياهان، انواع مختلف تصرفها در آنها ميكند، انواعي از گياهان را در طريق ساختن غذا، لباس، سكني و حوائج ديگر استخدام ميكند، و باز به همين منظور در انواع حيوانات تصرفاتي نموده از گوشت، خون، پوست، مو، پشم، كرك، شاخ، و حتي پهن آنها و شير و نتاج، و حتي از كارهاي حيوانات استفاده ميكند، و به استعمار و استثمار حيوانات اكتفا ننموده، دست بــه استخـدام همنــوع خــود ميزنــد، و به هــر طريقــي كه برايش ممكــن باشد