مبانی قانون و قانون‌گذاری در اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 23

اختلاف در خود دين

(56) مباني قانون و قانون‌گذاري در اسلام

و نيز خبر مي‌دهد به اين‌كه، همين ديني كه مايه رفع اختلاف بود به تدريج مورداختلاف در ميان بشر قرار گرفت، اين بار در خود دين اختلاف كردند، و اين اختلاف را حاملان دين و گردانندگان كليسا و كساني كه به كتاب خدا علم داشتند از در حسادتي كه به يكديگر مي‌ورزيدند و تنها به انگيزه سركشي و ظلم به راه انداختند، هم‌چنان‌كه خداي تعالي فرمود: «شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدّينِ ما وَصّي بِه نُوحا وَ الَّذي اَوْحَيْنا اِلَيْــكَ وَ ما وَصَّيْنا بِه اِبْراهيمَ وَ مُوسي وَ عيسي اَنْ اَقيمُوا الدّينَ وَ لا تَتَفَرَّقُوا فيهِ...،» (13 / شوري) تا آن‌جا كه مي‌فرمايد: «وَ ما تَفَرَّقُوا اِلاّ مِنْ بَعْدِ ما جاءَ هُمُ الْعِلْمُ بَغْيا بَيْنَهُمْ وَ لَــوْلا كَلِمَــةٌ سَبَقَــتْ مِــنْ رَبِّــكَ اِلـي اَجَــلٍ مُسَمّيً لَقُضِــيَ بَيْنَهُــمْ.» (14 / شوري)

و نيز فرموده: «وَ ما كانَ النّاسُ اِلاّ اُمَّةً واحِدَةً فَاخْتَلَفُوا وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ‌بَيْنَهُمْ فيما فيهِ يَخْتَلِفُونَ.» (19 / يونس)

اختلاف در خود دين (57)

و منظــور از كلمه‌اي كه در اين دو آيه بدان اشاره شد، همان كلامي است كه در آغاز خلقت به آدم فرمــود كه: «وَ لَكُـمْ فِي‌الاَْرْضِ مُسْتَقَـرٌّ وَ مَتاعٌ اِلي حينٍ.» (36 / بقره)

و اختلاف در دين را مستند به بغي (حسادت و طغيان) كرد نه مستند به فطرت، و اين براي اين جهت بود كه دين فطري است، و چيزي كه سرچشمه از فطرت دارد خلقت در آن نه دگرگونگي مي‌پذيرد و نه گمراهي، و در نتيجه حكمش مختلف نمي‌شود، هم‌چنان‌كه درباره فطري بودن دين فرموده: «فَاَقِمْ وَجْهَكَ لِلدّينِ حَنيفا فِطْرَتَ اللّهِ الَّتي فَطَرَ النّاسَ عَلَيْهــا لا تَبْديلَ لِخَلْقِ اللّهِ ذلِـكَ الدّينُ الْقَيِّمُ... .» (30 / روم)

اين فرازهائي بود كه در حقيقت زيربناي تفسير آيه موردبحث است. (1)