مبانی قانون و قانون‌گذاری در اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 24

(58) مباني قانون و قانون‌گذاري در اسلام

احكام مسكوت در شريعت و نهي از كنكاش در آن‌ها

«ياَيُّهَا الَّـذيـنَ ءَامَنُـواْ لا تَسْئَلُـواْ عَـنْ اَشْيآءَ اِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَ اِنْ تَسْئَلُواْ عَنْها حينَ يُنَزَّلُ الْقُرْءَانُ تُبْـدَ لَكُــمْ عَفَـا اللّــهُ عَنْهـا وَ اللّــهُ غَفُــورٌ حَليــمٌ،»

«اي كساني كه ايمان آورده‌ايد سؤال نكنيد از چيزهائي كه اگر ظاهر شود بر شما ناراحت مي‌شويد و اگر هنگام نزول قرآن از آن‌ها بپرسيد معلوم مي‌شود بر شما، و خداوند آن‌هــا را مي‌بخشد، و خداونــد بخشنده و حليـم اســت،» (101 / مائده)

«قَدْ سَاَلَها قَوْمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ اَصْبَحُوا بِهَا كفِرِينَ،»

احكام‌مسكوت در شريعت و نهي‌ازكنكاش در آن‌ها (59)

«گروهــي ســؤال كرده‌انــد پيــش از شمــا از آن‌هــا و آن‌گــاه صبــح كردنــد در حالي كه بـه آن كافــر شدنــد.» (102 / مائده)

اين آيه مؤمنين را نهي مي‌كند از اين‌كه از چيزهائي سراغ بگيرند و مطالبي را بپرسند كه اگر برايشان آشكار شود ناراحت مي‌شوند، گرچه از بيان اين‌كه از چه كسي بپرسند ساكت است، ليكن از اين‌كه بعدا مي‌فرمايد: «وَ اِنْ تَسْئَلُواْ عَنْها حينَ يُنَزَّلُ الْقُرْءَانُ تُبْدَلَكُمْ،» و هم‌چنين از اين‌كه در آيه بعد مي‌فرمايد: «قَدْ سَاَلَها قَوْمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ اَصْبَحُوا بِهَا كفِرِينَ،» به‌دست مي‌آيد كه مقصود سؤال از رسول اللّه صلي‌الله‌عليه‌و‌آله است، و نيز گرچه در آيه روي سخن به مؤمنين عصر رسول اللّه صلي‌الله‌عليه‌و‌آله و غرض، نهي از سؤالات معيني است، ليكن از علتي كه از آيه براي نهي استفاده مي‌شود به‌دست مي‌آيد كه آيه،

(60) مباني قانون و قانون‌گذاري در اسلام

سؤالات غيرمورد غرض را كه مشمول عفو خداوند شدند نيز شامل مي‌شود، و در نتيجه سؤال هر چيزي كه خداي تعالي دريچه اطلاع از آن (با اسباب عادي) را بروي بشر بسته است ممنوع شده است، زيرا خطري كه در سؤال از اين گونه امور است منحصر در سؤالات اصحاب رسول اللّه صلي‌الله‌عليه‌و‌آله نيست، پرسش از روز مرگ خود، مثلاً، و يا روز مرگ دوستان و عزيزان يا پرسش از زوال ملك و عزت، هميشه مظنه هلاكت و بدبختي است، و چه بسا همان جستجو و به‌دست آوردن مطلب خود باعث هلاكت و بدبختي شود، آري نظامي كه خداي تعالي زندگي بشر بلكه جميع عالم كون را به آن نظام منتظم ساخته نظامي است حكيمانه، و از روي حكمت است كه اموري را براي آدميان آشكار و امور ديگري را نهان داشته است، و دست و پا كردن براي اخفاي آن‌چه ظاهر و اظهار آن‌چه مخفي است باعث اختلال نظامي است كه گسترده شده است، مثلاً