مبانی قانون و قانون‌گذاری در اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 39

(96) مباني قانون و قانون‌گذاري در اسلام

رسول او به خاطر ولايتي كه خدا برايش قرار داده، در شأني از شؤون بندگان دخل و تصرف كنـد، هم‌چنان كه امثـال آيــه «اَلنَّبِيُّ اَوْلي بِالْمُؤْمِنينَ مِنْ اَنْفُسِهِمْ،» (6 / احزاب) از اين ولايــت كه خــدا براي رســول گرامي خود قــرار داده خبر مي‌دهــد. و به حكم آيه مذكور، قضاي رسول خدا قضــاي خدا نيز هست، چــون خدا قراردهنده ولايت براي رسول خويش اســت، و او است كه امر رســول را در بندگانــش نافذ كـرده است.

و سياق جمله «اِذا قَضَي اللّهُ وَ رَسُولُهُ اَمْرا،» از آن‌جايي كه يك مسأله راهم مورد قضاي خدا دانسته و هم مورد قضاي رسول خدا، شهادت مي‌دهد بر اين‌كه مراد از قضاء، تصرف در شأني از شؤون مردم است، نه جعل حكم تشريعي كه مختص به خداي تعالي است، آري رسول خدا جاعل و قانونگذار قوانين دين نيست، اين شأن مختص به خدا است، و رسول او، تنها بيان كننده وحي او است، پس معلوم شد كه مراد از قضاي رسول، تصرف در شؤون مردم است.

قانون‌گزار در دين اسلام كيست؟ (97)

«وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ،» يعني صحيح و سزاوار نيست از مؤمنين و مؤمنات، و چنين حقي ندارند، كه در كار خود اختيار داشته باشند كه هركاري خواستند بكنند و جمله «اِذا قَضَي اللّهُ وَ رَسُولُهُ اَمْرا،» ظرف است، براي اين‌كه فرمود اختيار ندارند، يعني در موردي اختيار ندارند، كه خدا و رسول در آن‌مورد امري و دستوري‌داشته‌باشند.(1)

لزوم قضاوت براساس احكام الهي

(98) مباني قانون و قانون‌گذاري در اسلام

«... وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما اَنْزَلَ اللّهُ فَاُولآئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ،»

«... هركس بدان‌چه خدانازل‌كرده حكم‌نكنداو و همفكرانش‌كافرانند.»(44/مائده)