مبانی قانون و قانون‌گذاری در اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 77

«اَلاّ تَطْغَـوْا فِي الْميـزانِ وَ اَقيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لا تُخْسِروُا الْميزانَ،» ظاهرا مراد از ميزان در اين آيه غير از ميزان در آيه قبلي است، در آن‌جا گفتيم منظور مطلق هر چيزي است كه وسيله سنجش باشد، ولي در اين آيه منظور خصوص ترازوهاي معمولي است، كه سنگيني‌ها را با آن مي‌سنجند، و بنابراين اين‌كه فرموده: «اَلاّ تَطْغَـوْا...،» در حقيقت خواسته است از يك حكم كلي يعني حكم و وضع ميزان حكمي جزئي بيرون بكشد، و معنايش اين است كه لازمه اين‌كه ما با وضع ميزان حق و عدل را در بين شما تقدير كرديم، اين است كه در سنجش اجناس خود نيز رعايت درستي ترازو و سنجش را بكنيد و در آن طغيان روا مداريــد! مبادا وقتــي جنسي را مي‌خريد با سنگــي سنگيـن‌تـر بكشيــد، و چون مي‌فروشيــد با سنگــي سبك‌تــر بفروشيــد. (1)

امر به‌اقامه‌عدل و ميزان و نهي‌ازكم‌فروشي و خيانت (183)

اقامه عدل بين انسان‌ها: (هدف تشريع دين و انزال آهن)

«لَقَدْ اَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَيِّناتِ وَ اَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْميزانَ لِيَقُومَ النّاسُ بِالْقِسْطِ وَ اَنْزَلْنَا الْحَديدَ فيهِ بَأْسٌ شَديدٌ وَ مَنافِعُ لِلنّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَيْبِ اِنَّ اللّهَ قَوِيٌّ عَزيزٌ،»

«ما رسولان خود را همراه با معجزات روشن گسيل داشتيم، و با ايشان كتاب و ميزان نازل كرديم تا مردم را به عدالت خوي دهند، و آهن را كه نيروي شديد در آن است و منافع بسياري ديگر براي مردم دارد نازل كرديم، تا با سلاح‌هاي آهنين

(184) مباني قانون و قانون‌گذاري در اسلام

از عدالــت دفاع كنند، و تا خدا معلــوم كند چه كسي خــدا و فرستادگان او را نديده ياري مي‌كنــد، آري خـدا خودش هم نيرومند و عزيز است.» (25 / حديد)

منظــور از «ميزان،» دين اســت، چون دين عبـارت است از چيــزي كه عقايد و اعمــال اشخــاص با آن سنجيــده مي‌شود، و اين سنجــش مايه قــوام زندگــي سعيده انسان اجتماعــي و انفـرادي است.

«بَأْس» به معناي تأثير شديد است، ليكن غالبا در شدت در دفاع و جنگ استعمال مي‌شود.