مبانی قانون و قانون‌گذاری در اسلام از دیدگاه قرآن و حدیث صفحه 83

امــروز كوچك‌تريــن اثــري ندارد، براي اين‌كه در اين اجتمــاع نه تنها سلــب اعتماد از قوانيـن ديني موجود در مجتمـع شده، بلكه به هيـچ يك از نواميــس و مقــررات جديد هــم اعتمادي نيسـت.

اين را هم بايد تذكــر داد كه ما نمي‌خواهيــم بگوييم چون امروز ايمان مردم ضعيف شده پس بايد احكام مربوط به يمين (سوگند) از بين بــرود، نه، خداي تعالــي به مقتضــات هــر عصــر و روزگــاري احكــامــش را نســخ نمي‌كنــد و اگر مــردم از دين اعراض كنند و از آن به ستوه آيند، خداوند از شرايع دينيش دست برنمي‌دارد. (1)

آيا سوگند به غير اسم خدا شرك است؟

(200) مباني قانون و قانون‌گذاري در اسلام

هر تعظيمي شرك نيست، بلكه شرك عبارت است از اين‌كه عظمتي را كه مخصوص ذات خداونــدي است و با آن از هر چيــزي بي‌نيــاز است براي غيــر خدا قائــل شويم، به دليل اين‌كه اگر هر تعظيمي شرك بود خود پروردگار در كتاب مجيدش مخلوقات خود را تعظيـــم نمي‌كــرد.

با اين حال چه مانعي دارد همان‌طوري كه خداوند اشياء را به عظمتي كه خودش به آن‌ها داده ياد فرموده، ما نيز آن‌ها را به همان موهبت تعظيم، و به همان مقدار از تعظيم ياد كنيم؟ و اگر اين تعظيم شرك بود، كلام خداوند به احتراز از چنين تعظيم و اجتناب از چنين شرك سزاوارتر بود.

و نيز خداوند متعال امور بسياري را در كلام خود احترام نموده، مثلاً درباره قرآن

آيا سوگند به غير اسم خدا شرك است؟ (201)

خود فرموده: «وَ الْقُرْانَ الْعَظيمَ،» (87 / حجر) و درباره عرش فرموده: « وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظيمِ،» (129 / توبه) و درباره پيغمبر صلي‌الله‌عليه‌و‌آله فرموده: «اِنَّكَ لَعَلي خُلُقٍ عَظيمٍ،» (4 / قلم) و نيز براي انبيا و پيغمبران خود و هم‌چنين براي مؤمنين حقوقي برعهده خود واجب نموده و آن حقوق را تعظيم و احترام كرده، از آن جمله فرموده: «وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلينَ اِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُوروُنَ،» (171 و 172 / صافات) و نيز فرموده: «وَ كانَ حَقّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنينَ،» (47 / روم) با اين حال چه مانعي دارد كه ما نيز اين امور را تعظيم نماييم؟ و از كلامي كه خداي تعالي درباره مطلق قسم دارد تبعيت نموده و خدا را به يكي از همان چيزهائي كه خودش به آن قسم ياد كرده و يا به يكي از حقوقي كه خودش براي اوليايش قرار داده قسمش بدهيم؟ و چطور مي‌توان گفت كه اين نحوه قسم شرك به خدا است؟! آري اين نحو قسم، قسم شرعي كه در فقه در باب يمين و قضا،