تفسیر آیات حج : ویژه جوانان صفحه 157

این ماجرا، فضیلتی بزرگ برای امام علی(علیه السلام) به شمار می آید؛ به طوری که اصل واقعه، در بسیاری از کتاب های شیعه و اهل سنت از راه های مختلفی نقل شده است. (1)

2. این آیه به سال هشتم هجری مربوط است که مکه فتح شده بود. اما مشرکان همچنان برای انجام دادن مراسم عبادی خود که آمیخته با خرافات و انحرافات بود، به مکه می آمدند و گاهی برهنه به طواف کعبه می پرداختند. تحمل این وضع برای مسلمانان ناممکن بود. ازاین رو، آیه مذکور و آیات بعد از آن نازل شد و به این وضع نامطلوب خاتمه داد.

3. در عصر پیامبر(صلی الله علیه و آله) گروه های مختلفی بودند که برخی از آنان یا با مسلمانان هیچ پیمانی نداشتند، یا اگر هم پیمان داشتند، به صورت موقت یا دائمی بود. اما این گروه اخیر درصدد پیمان شکنی و یافتن فرصتی برای حمله به مسلمانان بودند. (2) این آیه نیز پیمان مسلمانان با آنان را لغو، و تعهد نداشتن به آنان را اعلام کرد (3) تا فرصت پیمان شکنی، توطئه و شبیخون به مسلمانان را پیدا نکنند.

4. با اینکه اسلام به وفای عهد بسیار اهمیت می دهد، از این آیه

1- (1) . ر.ک: مسند احمد، ج 1، ص 331 و ج 3، ص 212؛ خصائص نسائی، ص 28؛ تفسیر ابن کثیر، ج 2، ص 322؛ جامع الاصول، ج 9، ص 475؛ ذخائر العقبی، ص 69؛ طبری، ج 10، ص 46؛ احقاق الحق، ج 5 ، ص 368؛ در الغدیر، ج 6، ص 338، نام 73 نفر نقل شده است که این ماجرا را حکایت کرده اند. همچنین ر.ک: تفسیر نمونه، ج 7، ص 275 به بعد.
2- (2) . از آیات چهارم، هفتم و هشتم این سوره به خوبی استفاده می شود که مشرکان درصدد پیمان شکنی بودند و ازاین رو، پیمان مسلمانان با آنان لغو شد.
3- (3) . واژه «برائت» به معنای قطع ارتباط و برداشتن امان و اعلام نداشتن تعهد به دیگران است؛ ر.ک: مجمع البیان، ج 5 ، ص 2.