- دیباچه 1
- اشاره 5
- 1. تعریف تفسیر 6
- 2. اشاره ای به تاریخچه تفسیر 6
- روش ها و گرایش های تفسیری 7
- 1. قرآن 9
- منابع استنباط و استخراج اسرار حج 9
- 2. سنت 9
- 4. عقل 10
- 5. سخنان دانشمندان و عارفان 11
- سیمای کلی آیات حج در قرآن 12
- رابطه قرائت قرآن و حج 15
- اشاره 18
- احکام عمره 19
- آیات مرتبط با عمره 20
- اشاره 22
- شرط استطاعت در وجوب حج 23
- فراخوان جهانیان به حج 27
- اقسام حج (تمتع، قِران و افراد) 32
- زمان حج 35
- ماه های مخصوص حج 35
- گاه شمار طبیعی حج 38
- حج در ماه های حرام 41
- اعمال حج 43
- خلاصه ای از اعمال حج 43
- اشاره 43
- دعای حضرت ابراهیم(علیه السلام) 44
- اعمال حج از نشانه های الهی 47
- احرام و محرمات آن 49
- چیزهای ممنوع در حال احرام 49
- طواف 53
- اشاره 55
- سعی بین صفا و مروه 55
- اسرار صفا و مروه در آیینه احادیث 58
- وقوف در عرفات و مشعر و منا 63
- یاد خدا در عرفات و مشعر 63
- اشاره 66
- یکرنگی با مردم در حرکت حاجیان به سوی منا 66
- اسرار و معارف توقف در مشعر 81
- اسرار و معارف توقف در منا 85
- قربانی 89
- تقسیم بندی گوشت قربانی 89
- اعمال حج همراه با اخلاص 93
- یاد خدا هنگام قربانی کردن 94
- اشاره 100
- مکه 101
- مکه، مادر شهرها (ام القری) 101
- کعبه نخستین عبادتگاه بشر 103
- مکه شهر با امنیت و پربرکت 107
- مکه شهری که می توان به آن قسم خورد 109
- مکه شهر پرجاذبه و پربرکت و محل برپایی نماز 111
- ماجرای حمله فیل سواران به مکه و دفاع الهی از آن 114
- پرستش پروردگار کعبه و فلسفه آن 118
- مسجدالحرام پایگاه اول معراج 120
- مسجدالحرام 120
- مسجدالحرام قبله مسلمانان 122
- جنگ در مسجدالحرام ممنوع 127
- پاسداشت مسجدالحرام 130
- کیفر حرمت شکنان مسجدالحرام 131
- بازسازی کعبه 134
- نشانه های الهی اطراف کعبه و امنیت آن 134
- کعبه 134
- کعبه، نخستین عبادتگاه مردم 134
- آماده سازی و پاکسازی کعبه 136
- مقام ابراهیم(علیه السلام) محل نماز 137
- کعبه، خانه ای باستانی برای عبادت بشر 139
- یاد خدا در ایام نورانی 140
- یثرب نام قدیمی مدینه 143
- مدینه شهر احزاب و گروه ها 144
- مساجد خوب و بد در مدینه 146
- مباهله 148
- غدیر 153
- اشاره 156
- برائت 156
- ذکر و دعا در ایام حج 158
6. مقصود از پذیرفتن دستورهای الهی و انجام دادن کار نیک، هرگونه عمل مستحبی، مثل حج و عمره مستحبی، یا پذیرفتن اعمال نیکی است که بر انسان مشکل است؛ همچون سعی بین صفا و مروه که بر مسلمانان صدر اسلام مشکل بود. (1)
آموزه ها و پیام ها
1. در صفا و مروه، فقط سنگ و کوه را نبینید، بلکه به پیام الهی آنها توجه کنید که از علامت های الهی است.
2. به سبب خلافکاری دشمنان، دست از علامت های الهی، به ویژه در حج، برندارید.
3. در حج و عمره، دست از سعی صفا و مروه برندارید.
4. سپاسگزاری در برابر کارهای نیک دیگران را از خدا بیاموزید.
اسرار صفا و مروه در آیینه احادیث
1. در صفا و مروه، هاجروار به دنبال مونس و دوست باشید. در احادیث است که ابراهیم به دستور الهی، همسرش هاجر و کودکش اسماعیل را در سرزمین خشک مکه رها کرد و رفت. اسماعیل تشنه شد و هاجر در پی آب برآمد و نخست بالای کوه صفا رفت و صدا زد: «هل بالوادی من انیس»؛ «آیا در این سرزمین، مونس و همدمی هست»؟ سپس به مروه رفت و این حرکت را هفت بار انجام داد. سپس به سراغ
1- (1) . واژه «تطوع» در لغت به معنای «قبول دستور» است. ولی در عرف فقها به اعمال مستحبی گفته می شود. ولی احتمال می رود که این جمله، تکمیل جمله های قبلی آیه باشد؛ ر.ک: تفسیر نمونه، ج 1، ص 544.