زندان و تبعید در اسلام صفحه 104

گذاشته‌اند میان آن‌جا که زندانی نمی‌تواند در زندان برای موجر کار کند و آن‌جا که می‌تواند کار کند. «1» برخی نیز فرق گذاشته‌اند میان آن‌جا که کسی در زندان باشد که از او پرستاری کند یا نباشد. «2»

ظاهر این است که فتاوای فقهای شیعه در مورد عدم جواز زندانی کردن بیمار، اختصاص به بدهکار بیمار یا بدهکار اجیری دارد که زندان برای آنان زیان داشته باشد، نه بقیۀ موارد؛ مانند کسی که دیگری را نگه داشته تا او را بکشند، مرتدّ ملّی، زن مرتدّ یا کسی که دستور قتل داده است.

دلیل آن‌ها برای عدم جواز حبس بدهکار بیمار یا اجیر، قاعدۀ لا ضرر و لا حرج است که در استدلال به آن بحث است، زیرا در صورت عدم حبس برای طلبکار نیز ضرر و زیان است. «3»

گفتار نهم: حق خوراک، پوشاک و …

مفهوم بسیاری از روایات این است که خوراک، پوشاک و … زندانی از بیت المال تأمین می‌گردد؛ ولی مورد این روایات سارقی است که در مرحلۀ سوم دست به دزدی زده است. امام صادق علیه السّلام فرمود: مرتبۀ اول، دست قطع می‌شود و مرتبۀ دوم، پا قطع می‌شود و مرتبۀ سوم، چیزی قطع

______________________________
(1)- شرح الجمل علی حاشیة المنج، ج 5، ص 346.
(2)- الاختیار، ج 2، ص 91.
(3)- موارد السجن، ص 512.