زندان و تبعید در اسلام صفحه 125

3. اجماع: اجماع منعقد شده است که تبعید، مجازات برخی مجرمان است، مانند محارب، زناکار غیر محصن، پدری که پسر خود را می‌کشد و کسی که قوّادی و دلالی می‌کند. «1»

4. عقل: عقل حکم می‌کند از هر طریق ممکن، لازم است امنیت و سلامت جامعه حفظ شود.

حد یا تعزیر بودن تبعید

بنابراین‌که ملاک در تعزیر بودن، مجازاتی باشد که در شرع، مقدار مشخصی ندارد «2» - چنان‌که مشهور در تعریف تعزیر است «3» - تبعید، حدّ است؛ زیرا تبعید برای برخی از جرائم، معین و مشخص شده است، مانند آمیزش با چهارپایان و قتل فرزند توسط پدر و محاربه. «4»

اگر بگوییم این تعریف، کلی نیست، بلکه به حسب غالب است؛ زیرا در شرع، تعزیرهایی با مقدار معین و مشخص وارد شده است؛ «5» احتمال دارد تبعید، تعزیر باشد؛ البته در صورتی که دلیل خاصی بر حدّ بودن آن نداشته باشیم.

اگر تبعید، تعزیر باشد، فایده‌اش این است که حاکم شرع می‌تواند آن

______________________________
(1)- النفی و التغریب، ص 47، 91، 135، 164 و 367.
(2)- ریاض المسائل، ج 15، ص 433؛ مسالک الافهام، ج 14، ص 457.
(3)- مهذب الأحکام، ج 27، ص 271.
(4)- النفی و التغریب، ص 83.
(5)- مهذب الاحکام، ج 27، ص 271.