زندان و تبعید در اسلام صفحه 128

روایت بکیر از علی علیه السّلام استفاده می‌شود که جایز است تبعیدی به سرزمین مشرک که در مجاورت سرزمین اسلام قرار دارد، «1» تبعید گردد یا جایز نیست، به علت این‌که این کار از مصادیق تعرّب بعد از هجرت است. «2»

آیا انتخاب محل تبعید به دست تبعیدی است- چنان‌که علامه حلی، فاضل هندی و گلپایگانی «3» گفته‌اند- یا به دست حاکم شرع است- چنان که نظر امام خمینی، سبزواری و فاضل لنکرانی «4» و بهوتی- از علمای عامه است- گرچه دلیل خاصی در این زمینه وجود ندارد؟ «5»

آیا تبعیدی می‌تواند از محلی به محل دیگر غیر از وطن خودش انتقال یابد؟

برخی از علمای شیعه مانند گلپایگانی گفته‌اند: «6» اختیار فقط به دست حاکم شرع است و تبعیدی نمی‌تواند به جای دیگر برود.

ممکن است گفته شود جایز است تبعیدی محل تبعید خود را عوض کند، زیرا تا زمانی که حاکم شرع اقامت در شهر خاصی را الزامی نکرده است، هیچ خصوصیتی در محل تبعید نیست.

______________________________
(1)- وسائل الشیعة، ج 18، ص 394.
(2)- الدرّ المنضود، ج 1، ص 319.
(3)- قواعد الاحکام، ج 2، ص 255؛ کشف اللثام، ج 2، ص 224؛ الدرّ المنضود، ج 1، ص 222.
(4)- تحریر الوسیلة، ج 2، ص 418؛ مهذب الاحکام، ج 27، ص 336؛ تفصیل الشریعة، ص 138.
(5)- شرح منتهی الارادات، ج 3، ص 344.
(6)- الدرّ المنضود، ج 1، ص 322.