زندان و تبعید در اسلام صفحه 131

اگر تبعیدی، عائله‌ای واجب النفقه داشت مانند فرزند، پدر و مادر و …، چگونه بین دو واجب جمع می‌شود؟ دو نظر وجود دارد:

الف) بین این دو واجب، تعارض نیست؛ زیرا نفقۀ آینده واجب نیست و پس از این‌که تبعید شد نسبت به نفقۀ آن‌ها تکلیفی ندارد و دیگر نفقه بر او واجب نیست، و اگر توانست در تبعیدگاه کار کند، لازم است به او اجازۀ کار داده شود، چون تبعید بدون ضرر رساندن به خانواده‌اش هم تحقق یابد. «1»

ب) اگر تبعیدی نتواند نفقۀ واجب النفقه را بپردازد، حکم تبعید تأخیر می‌افتد تا مانع، رفع شود؛ چنان‌که گلپایگانی گفته است. «2»

رعایت مسائل رفاهی

بحث دیگر، لزوم رعایت امور رفاهی و بهداشتی تبعیدی است؛ زیرا هرگز مقصود از تبعید، نابودی او نیست- جز محارب که آن هم میان فقها اختلاف است. پس لازم است که مورد فشار و تنگنا قرار نگیرد و نیازهای اولیۀ او برآورده شود. در نتیجه، مجرم به جاهایی که نیازهای اولیه «3» در آن یافت نمی‌شود و یا از سکنه خالی است، تبعید نمی‌شود؛ هم‌چنین به مناطق گرمسیری و سردسیری غیرقابل تحمل نیز تبعید

______________________________
(1)- النفی و التغریب، ص 274؛ ذیل نهایة المحتاج، ج 7، ص 428.
(2)- الدرّ المنضود، ج 1، ص 324.
(3)- النفی و التغریب، ص 275.