زندان و تبعید در اسلام صفحه 135

برخی از احکام تبعید

1. اگر تبعیدی، خودسرانه و قبل از سپری شدن مدت تبعیدی، به وطنش بازگشت، برخی می‌گویند مدت قبلی حساب می‌شود [و باید دنبالۀ آن را سپری کند]- چنان‌که علامه حلی، شهید ثانی و گلپایگانی «1» به آن معتقدند و نظر حنبلی‌ها و مالکی‌ها است، «2» و بعضی می‌گویند مدت قبلی به حساب نمی‌آید و باید از اول، یک سال در تبعید بگذارند. «3»

2. اگر تبعیدی بیمار باشد، گرچه ما نصّ خاصّی و کلامی از فقها در این زمینه نیافتیم، لکن از برخی کلمات برمی‌آید که فرق است میان مرضی که امید بهبودی در آن نیست و مرضی که امید بهبودی در آن هست؛ که در صورت اول، منتظر نمی‌ماند و در صورت دوم، منتظر می‌ماند؛ چنان‌که شیخ طوسی گفته است. «4»

3. گاهی تبعید متوقف و معلق می‌شود و آن زمانی است که حاکم شرع ببیند از این تبعید ممکن است فتنه‌ای برخیزد؛ پس حکم اجرا نمی‌شود تا مانع، رفع شود؛ ولی ساقط نمی‌شود. «5»

4. آیا تبعیدی در تبعیدگاه زندانی می‌شود- چنان‌که اندلسی گفته «6» و

______________________________
(1)- تحریر الاحکام، ج 2، ص 223؛ الروضة البهیة، ج 9، ص 111؛ الدرّ المنضود، ج 1، ص 322.
(2)- التشریع الجنائی الاسلامی، ج 2، ص 382؛ الاقناع، ج 4، ص 252.
(3)- کشف اللثام، ج 2، ص 224؛ قواعد الاحکام، ج 2، ص 255.
(4)- المبسوط، ج 5، ص 203؛ الخلاف، ج 2، ص 442.
(5)- الدرّ المنضود، ج 1، ص 323.
(6)- المنتقی، ج 1، ص 319.