زندان و تبعید در اسلام صفحه 77

در این‌جا دو مسأله قابل توجه است:

1. آیا مدّعی اعسار بدون سوگند مدّعی یسار، زندانی می‌شود؟

علّامه حلّی می‌گوید: باید مدّعی یسار سوگند بخورد. دیگران گفته‌اند نیازی به سوگند نیست، مدیون زندانی می‌شود تا یسار او ثابت شود. «1»

2. آیا مدیونی که مدّعی اعسار است، قبل از حبس می‌تواند اعسار خود را با بیّنه ثابت کند یا باید مدتی زندانی شود و سپس بیّنه معرفی کند؟

از نظر امامیه، اگر بیّنه معرفی شود لازم است فورا آن را پذیرفت. «2» از نظر ابو حنیفه، مدیون مفلس دو ماه و از نظر طحاوی، یک ماه و- بنابر نقلی، چهار ماه- زندانی می‌شود و سپس بیّنۀ او پذیرفته می‌شود. «3»

3. مدیون معسر

اگر مال خود را در حرام صرف کرده باشد و هم‌چنین اگر مخالف حق (مسلمان غیر دوازده امامی) باشد، زندانی می‌شود.

این، نظر ابو صلاح حلبی است. وی می‌گوید: اگر معسر، مخالف حق باشد یا آنچه وام گرفته در راه حرام خرج کرده باشد، حاکم شرع می‌تواند او را زندانی کند. «4»

______________________________
(1)- قواعد الاحکام، ج 2، ص 209؛ مستند الشیعة، ج 17، ص 181.
(2)- الخلاف، ج 3، ص 276.
(3)- الخلاف، ج 3، ص 27؛ ر. ک: مفتاح الکرامة، ج 10، ص 72؛ القضاء للشیخ الکنی، ص 212.
(4)- الکافی فی الفقه، ص 331.