- تقدیم به: 1
- پیشگفتار 2
- اهمیت تبلیغ دین 2
- تذکّر 6
- بخش اوّل: بایستههای مبلّغ دین 6
- فصل اول: فردی 9
- 1. اخلاص 9
- اشاره 9
- روایات 11
- اشاره 13
- 2. توکل 13
- روایات 14
- 3. ایمان راسخ به رازقیت پروردگار (مناعت طبع) 16
- اشاره 16
- روایات 18
- اشاره 19
- 4. توسل به اهل بیت (علیهم السلام) به ویژه به امام زمان (عج) 19
- روایات 21
- اشاره 22
- 5. علم برای عمل و تزکیه نفس 22
- روایات 24
- 6. تواضع و فروتنی در برابر مردم 26
- 7. دوری از شهرت طلبی 28
- اشاره 28
- روایات 29
- اشاره 31
- 8. پرهیز از گفتار به غیر علم و شجاعت در گفتن «نمیدانم» 31
- روایات 32
- اشاره 34
- فصل دوم: اجتماعی 34
- 1. بهرهگیری از اساتید بزرگ 34
- فواید انس با علما 36
- مشورت با دیگران (عرضه مطالب بر اساتید) 37
- روایات 38
- 2. برنامهریزی و تدوین بحث قبل از جلسه 41
- اشاره 41
- آرامش روحی 42
- تمرین قبل از اجرا 43
- ایجاد شبهه 43
- روایات 44
- اشاره 45
- 3. نوگرایی و نوآوری در شیوه تبلیغ 45
- ذکر لطایف شادیبخش در منبر 47
- روایات 48
- 4. ارتباط دوستانه با مخاطبین 50
- اشاره 50
- راه درست ایجاد انس با مخاطب 51
- روایات 53
- 5. احترام به آداب و رسوم فرهنگی مردم 54
- اشاره 54
- عدم ورود به منازعات فردی و محلی 55
- روایات 56
- 6. آراستگی ظاهری 57
- اشاره 57
- مبلّغ و تجمل گرایی! 58
- رعایت زی طلبگی 58
- سخنرانی و بیان معارف دین توسط غیر ملبّسین 59
- روایات 60
- 1. محوریت قرآن و عترت 62
- اشاره 62
- فصل سوم: سخنرانی 62
- مبلّغ باید: 63
- طلیعه سخن با نور قرآن 65
- دین شناسی نه دین سرایی 65
- روایات 65
- 2. خوف و رجاء 68
- اشاره 68
- روایات: 70
- 3. بهره گیری از ضرب المثل و ... 72
- اشاره 72
- یک خاطره، یک عبرت 73
- روایات 74
- 4. ذکر تاریخ و عبرتهای آن 75
- اشاره 75
- روایات 77
- اشاره 78
- 5. سخن در حد نیاز (دوری از افراط و تفریط) 78
- روایات 79
- 6. پرهیز از اطاله کلام 81
- اشاره 81
- اطاله کلام بدون علت 82
- روایات 82
- 7. علمی و عمیق ولی قابل درک و فهم 84
- اشاره 84
- روایات 85
- 8. محکم و متقن سخن گفتن 87
- اشاره 87
- روایات 89
- 9. اولویت سنجی با توجه به نیازهای واقعی مخاطبان 90
- اشاره 90
- چگونگی عکس العمل مخاطب 92
- روایات 93
- اشاره 95
- 10. رعایت مناسبتهای ویژه 95
- توجه به مناسبتهای ویژه متناسب با مستمعین 96
- روایات 97
- 11. توجه به نظم و انضباط در زمان جلسات 98
- اشاره 98
- رعایت تقوا در گرو رعایت نظم 99
- روایات 100
- اشاره 102
- 12. هدف، تربیت و اصلاح 102
- وظیفه مبلّغ در مجالس ترحیم 103
- روایات 104
- علل تزلزل روحی 105
- اشاره 105
- 13. حفظ آرامش و وقار 105
- روایات 106
- ذکر چند مورد: 107
- اشاره 107
- 14. پرهیز از گفتار، رفتار و حرکات اضافه و غیر ضروری 107
- روایات 109
- اشاره 110
- 15. نوشتن سخنان بعد از سخنرانی 110
- روایات 111
- فواید نوشتن و یادداشت کردن سخنان: 111
- اشاره 113
- 16. پرهیز از ورود به مباحث حزبی 113
- مبلّغ حق باشیم نه حزب خاص 114
- 17. استقلال در انتخاب موضوع 115
- اشاره 115
- مبلّغ، ابزار دیگران 116
- سخن طبق وظیفه نه میل دیگران 116
- روایات: 117
- بخش دوم: روش سخنرانی 119
- یادآوری 119
- 1. اهمیت بیان احکام 122
- فصل اوّل: بیان احکام و فروعات فقهیه 122
- 2. نکات مهم در بیان مسأله شرعی 124
- 3. روشهای بیان مسائل فقهی 129
- اشاره 137
- فصل دوم: بیان معارف دینی و اخلاقیات 137
- 1. شیوه بیان معارف دینی (در چهار مورد یاد شده) 139
- اول: تکیه بر استدلال 140
- بیان اعتقادات از دو منظر مورد توجه است 140
- اشاره 140
- 2. اعتقادات 140
- دوم: توجه دادن به تهذیب نفس 141
- 3. اخلاقیات 145
- 4. تفسیر 148
- 5. تاریخ 151
- اشاره 154
- بخش سوم: مرثیه خوانی 154
- فصل اوّل: نکات لازم و ضروری 157
- 1. مراجعه به کتابهای معتبر 157
- یک خاطره، یک عبرت: 159
- اشاره 159
- 2. نقل صحیح واقعه تاریخی 159
- 3. تأثیر پذیری از ذکر مصیبت 161
- 4. حفظ شأن و جایگاه اهل بیت (علیهم السلام) 163
- انتخاب کلمات در شأن اهل بیت 163
- اشاره 163
- پرهیز از ذکر مصائب سنگین 164
- نقل صحیح کلمات ائمه (علیهم السلام) 165
- 5. استفاده از اشعار 167
- 1. مدّاحی با مرثیه خوانی تفاوت دارد! 169
- فصل دوم: سخنی با مداحان عزیز 169
- 2. مدح در قالب اشعار 172
- 3. پندیات 174
- 4. سخن در حد معلومات 175
- 5. دنیا پاداش خادمان اهل بیت (علیهم السلام) نیست 176
- داستانی از حضرت موسی (ع) 176
- اشاره 176
- 6. لزوم اقدام شاعران و ذاکران فرهیخته و پیشکسوت 178
- 7. قابل توجه صاحبان هیئات و جلسات مذهبی 179
تبلیغ دین، یاری دین خداست و خداوند به کسی که دین او را یاری کند وعده یاری داده است. پس اگر هدف مبلّغ، یاری دین خدا و رساندن پیام الهی به مردم است باید مطمئن باشد پروردگار او را یاری میکند، زیرا او خلف وعده نمیکند، این ما هستیم که باید در نیت خود اصلاحاتی را ایجاد کنیم و تکیهگاهی جز او را برای خود انتخاب نکنیم. تکیهگاه مبلّغ باید خدا باشد و بس. فکر، هوش و ذکاوت، جوانی، قدرت بیان و داشتن مطالب ناب و جالب توجه، هیچکدام نمیتواند قابل اعتماد باشد، چرا که توجه به اینها آفات فراوانی به بار میآورد که هر کدام در سقوط آدمی کافی است. کبر یا حسادت نسبت به دیگران و غفلت از ذات احدیت، هر کدام گناهی شکننده است و در مقابل، توجه به خداوند و توکل بر او، اعتماد به نفس و آرامش روحی را برای مبلّغ به ارمغان میآورد.
روایات
1- «سَأَلَ النَّبِیُ
(ص)
عَنْ جَبْرَئِیلَ مَا التَّوَکُّلُ عَلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ؟ فَقَالَ الْعِلْمُ بِأَنَّ الْمَخْلُوقَ لا یَضُرُّ وَ لا یَنْفَعُ وَ لا یُعْطِی وَ لا یَمْنَعُ وَ اسْتِعْمَالُ الْیَأْسِ مِنَ الْخَلْق» (1)
پیامبر اکرم (ص) از جبرئیل پرسید: توکل چیست؟ گفت: علم به اینکه مخلوق ضرر و نفعی نمیرسانند و بخشش و منع از جانب آنها نیست و حقیقتاً از خلق مأیوس و دل بریده باشد.
1- بحار الانوار، 71/ 138