آداب سخن و سخنوری صفحه 79

را کنار گذاشته و مورد بحث قرار ندهد. همیشه توجه داشته باشد که، همه آنچه را می‌داند، یا قابل گفتن نیست و یا صلاح بر ذکر آن نمی‌باشد.

پس به این ترتیب:

1- چیزی را که میداند و مطالعه داشته است مورد بحث قرار دهد.

2- بعد از ورود به بحث، از افراط و تفریط در بحث پرهیز کند. از گفتن مسائلی که برای فهم مطلب لازم است دریغ نکند و از حاشیه پردازی فراوان و طولانی کردن سخنرانی، بدون جهت نیز جداً دوری کند.

روایات‌

1- امام علی (ع) فرمود:

لاتَرَی الْجَاهِلَ إِلَّا مُفْرِطاً أَوْ مُفَرِّطا. (1)

نادان را یا تندرو و یا کندرو می‌بینی.

2- امام علی (ع) فرمود:

الْکَلامُ بَیْنَ خُلّتَیْ سُوءٍ هُما: الاکْثارُ وَ الاقْلال فَالاکْثارُ هَذْرٌ وَ الاقلالُ عَیٌّ وَ حَصْرٌ. (2)

کلام بین دو دوست بد قرار دارد زیاده گویی و کوتاهی در بیان و حجت. زیاده گویی خطا و خروج از اصل مطلب است و کم گویی ناتوانی و عجز (در رساندن و تفهیم مطلب) است.

1- نهج البلاغه، حکمت 70

2- میزان الحکمه، 8/ 444