گلستان سخنوران - جلد دوم صفحه 494

بزرگی نهفته است، یا آن فرمایش دوجمله تاریخی که در باره انسان فرمود، من عرف نفسه فقد عرف ربّه هرکس خود را شناخت خدایش را می شناسد، فرمایشیست که یک دنیا معنا در آن متراکم شده است.

واقعاً اگر کسی بتواند خود را بشناسد، بی شک خدایش را می شناسد، زیرا می فهمد که این مجموعه کوچک وجود او و هر آدمی، به چه اسرار و شگفتی ها داراست که عقل و خرد در درک نهائی آن به گِل نشسته و ره به جائی نمی برد، حال به توضیح مختصری در باره آیه مبارکه مورد بحث توجه فرمائید.

انسان گل سر سبد موجودات

از آنجا که یکی از طرق تربیت و هدایت، همان دادن شخصیت به افراد است، قرآن مجید به دنبال بحثهائی که مشرکان و منحرفان در آیات قبل ازین آیه داشت،

در اینجا به بیان شخصیت والای نوع بشر و مواهب الهی نسبت به او می پردازد، تا با توجه به این ارزش فوق العاده به آسانی گوهر خود را نیالاید و خویش را به بهای ناچیزی نفروشد، می فرماید: ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم سپس به سه قسمت از مواهب الهی، نسبت به انسانها اشاره کرده می گوید: ما آنها را با مرکبهای مختلفی که در اختیارشان قرار داده ایم در خشکی و دریا حمل کردیم دیگر اینکه آنها را از طیبات روزی دادیم.

با توجه به وسعت مفهوم کلمه طیّب که هر موجود پاکیزه ای را شامل می شود، گستردگی این نعمت بزرگ الهی آشکار می گردد.

سوم اینکه ما آنها را بر بسیاری از مخلوقات خود فضیلت و برتری دادیم (وَ فَضَّلْناهُمْ عَلی کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِیلًا).

به چند نکته در مورد این آیه مبارکه توجه و دقت کنید.

1- مرکب، نخستین نعمت انسان

در اینجا این نکته جلب توجه می کند که چرا خداوند از میان تمام مواهبی که به