گلستان سخنوران - جلد دوم صفحه 82

خطائی سر زند به سوی پروردگار بازمی گردد.

این احتمال نیز وجود دارد که ذکر صیغه مبالغه اشاره به تعدد عوامل بازگشت و رجوع به خدا باشد: زیرا ایمان به پروردگار از یکسو: توجه به دادگاه عالم قیامت از سوی دیگر: وجدان بیدار از سوی سوم: و توجه به عواقب و آثار گناه از سوی چهارم دست به دست هم می دهند و انسان را مؤکدا از مسیر انحرافی به سوی خدا می برند.

ابن أبی شیبه و هناد از علی بن أبی طالب (علیه السلام) فرمود: إذا مالت الأفیاء وراحت الأرواح فاطلبوا الحوائج إلی الله فانّها ساعه الأوّابین و قرأ فَإِنَّهُ کانَ لِلْأَوَّابِینَ غَفُوراً

وقتی که سایه ها مایل (و رو به گسترش) نمود و روح ها رفت (و موقع خوابیدن رسید یعنی شب هنگام درتاریکی و وقتی که مردم به خواب مطلق فرو رفتند یاهنگام عصر، بلند شده و نیازها و) حوائج خود را از خدا بخواهید چون آن (ساعتها) ساعت توبه کنندگان است (سپس آن حضرت این آیه را تلاوت نمود) یقیناً اوست بخشنده توبه کاران (و بازگشت کنندگان) را.(1)

هناد از سعید بن مسیب در (تفسیر) آیه: «فَإِنَّهُ کانَ لِلْأَوَّابِینَ غَفُوراً» فرمود: الأوّاب الذی یذنب ثم یستغفر ثم یذنب ثم یستغفر ثم یذنب ثم یستغفر أوّاب کسی که گناه کند و توبه نماید، باز گناه کند و دوباره باز گردد و سپس مرتکب گناه شود و بازگشت نماید را گویند (یعنی از زیادی و تکرار گناه نترسد و توبه کند و به سوی خدا باز گردد که خداوند توبه کنندگان را می بخشد).(2)

هناد از عبید بن عمیر در تفسیر) آیه «فَإِنَّهُ کانَ لِلْأَوَّابِینَ غَفُوراً» قال الأوّاب الذی یتذکر ذنوبه فی الخلاء فیستغفر منها. أوّاب یعنی کسی که در خلوت ها گناهانش را به یاد آورد و استغفار نماید (و از برگشتن به سوی خدا شرم نکند چون او بخشاینده

1- الدرّالمنثور: جلال الدین سیوطی ج 4 ص 176)

2- الدرّالمنثور: جلال الدین سیوطی ج 4 ص 176)