آیین برنامه سازی درباره ایام محرم صفحه 258

خطبه امام در منا یک سال قبل از مرگ معاویه است که درباره آن گفته اند: حضرت ضمن آن هیچ آیه قرآنی را که در شأن اهل بیت نازل شده بود، فرونگذاشت مگر اینکه آن را بر جمع صحابه و تابعین حاضر در مجلس خواند و از آنها بر هر یک از روایات گواه می گرفت. آنها هم می گفتند: آری، به خدا سوگند که این را از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدیم و شهادت می دهیم. تابعین می گفتند: به خدا سوگند، این سخنان را از کسانی از صحابه شنیدیم که آنها را به امانت و راستی می شناسیم.(1)

یک موقعیت و سه انتخاب

رابطه علم و ایمان یا علم و کفر را در صحنه عاشورا به راحتی می توان دید و تحلیل کرد. به راستی، چرا علم و آگاهی گاه به تحول ایمان و باور منجر می شود و گاه بی خاصیت می ماند؟ آیا مشکل در نوع و درجه علم است یا اینکه شرایطی دیگر برای ایمان، لازم است؟ این تناقض در زندگی همه ما وجود دارد. بسیاری از ما نسبت به راه صحیح یا ضلالت راه باطل علم داریم، ولی با وجود این، انتخاب هایمان یا سست یا غلط است. در عاشورا بر اساس پیش گویی های نبوی و علوی و حتی برنامه ای که حضرت علی علیه السلام موقع رفتن به صفین در کربلا داشت، تمام حجت ها درباره معرفی و پیش گویی حادثه کربلا، معرفی شخصیت های بارز حق و باطل در آن، معرفی تفصیلی مکان آن و حتی معرفی اجمالی زمان آن صورت گرفته بود تا مسلمانان هنگام مواجهه با آن هیچ عذر و بهانه ای نداشته باشند.

معاویه در طول 20 سال حکومت خود برای منع و نابودی این معارف کوشید، ولی با وجود این، هنوز رگه های بسیاری از این روایات و پیش گویی ها حتی در دست افراد خاکستری و سیاه هم وجود داشت که می توانست منجر به تحول ایمانی آنها شود. در این میان، لجاجت و عناد آنها در برابر علم و شناختشان، رویدادها را به سمت دیگری برد.

موقعیت: مواجهه با علم و بحرانی قاطع و نوع ایمان یا تردید های پس از آن

1- الغدیر، ج1، ص 198.