آیین برنامه سازی درباره ایام محرم صفحه 289

7. شخصیت دنباله رو، بی اعتنا و جریان ساز

7. شخصیت دنباله رو، بی اعتنا و جریان ساز

آدمی، موجودی اجتماعی است که به تنهایی نمی تواند زندگی درستی داشته باشد. بر اساس این ویژگی فطری انسانی، رهبانیت و انزوا و گوشه گیری از جامعه در اسلام مذموم شمرده می شود. ولی این به معنی هر گونه مشارکت و حضور اجتماعی نیست.

بر اساس آموزه های اسلامی، مؤمن پس از سلوک فردی و تهذیب فردی باید حضوری فعال و اثرگذار در جامعه داشته باشد. او باید جذاب، زرنگ، هوشیار و فعال باشد تا بتواند با جذب انسان های سالم و شایسته، آنها را به سوی حق و حقیقت رهنمون باشد. در روایات دینی، مؤمن ضعیف همواره سرزنش شده است؛ چرا که اصولاً ایمان با ضعف و شخصیت انفعالی و تنبلی نسبتی ندارد. در جوامع بشری، کم نیستند افرادی که به دلیل رشدنایافتگی شخصیت خود، همواره طبعی منفعل و دنباله رو دارند و بدون تفکر و تدبر «همج رعاء» می گردند و چون برگی در میان توفان فتنه ها به این طرف و آن طرف کشیده می شوند. اگر هم شخصیت فعالی دارند، چون وسوسه های باطل فراوان است، تلاش می کند سردمدار جبهه باطل شود و از منافع و لذات آن بی بهره نباشند. و اینجاست که یکی از موقعیت های مهم بشری خود را نشان می دهد؛ یعنی تقسیم بندی انسان ها از منظر داشتن شخصیت پیش رو یا دنباله رو که با مطالعه قرآن، شواهد فراوانی برای آن یافت می شود. در آیات قرآن، سرگذشت و شخصیت شناسی جهنمیان تصویر شده است، به این گونه وقتی که جهنمیان در آنجا مستقر می شوند، به دو دسته پیشرو و دنباله رو (کبرا و سادات در برابر ضعفا و مضلین) تبدیل می شوند. آن گاه ضعفا بهانه می آورند که در اصل، ما را تقصیری بر گمراهی نبوده است و این بزرگان ما بودند که باعث گمراهی ما شدند.(1)

در برابر اینها، شخصیت و داستان اصحاب کهف به عنوان جوانانی است که نمی خواهند در جامعه باطل هضم شوند. (آغاز سوره کهف)

برتر از اینها کسانی هستند که درصدد جریان سازی و ایجاد موج حق شناسی و حق باوری در توده های اجتماعی هستند؛ مواردی همانند: مؤمن آل یاسین در آغاز سوره یس.

1- اعراف: 38 و 39؛ غافر: 47 و 48.