تفسیر مقدماتی قرآن کریم صفحه 101

2. این پنج نشانه، با ارزش ترین نشانه های مؤمن است؛ چرا که اگر ایمان در قلب انسان نفوذ نکرده باشد، از جان و مال خود در راه خدا ایثار نمی کند. اگر کسی چنین کرد، معلوم می شود که او مؤمن راستین است؛

3. شأن نزول این آیات در مورد طایفه «بنی اسد» است؛ امّا شأن نزول سبب انحصار مفهوم آیه نمی شود؛ بلکه بیان تفاوت ایمان و اسلام و نشانه های مؤمنان، برای همه عصرها و همه انسانها است. اگر این معیارها برای جداسازی مسلمانان از مؤمنان به کار رود، معلوم نیست که چه تعداد مؤمن واقعی و چه اندازه مسلمان ظاهری خواهیم داشت؛

4. تردید گاهی ابتدایی است که سبب انگیزش حسّ تحقیق می شود؛ این نوع تردید که بیشتر در جوانان و پژوهشگران به وجود می آید، مقدّس و نیکوست؛ زیرا در صورتی که سبب پژوهش شود، انسان را از دو دلی می رهاند و به حقایق هستی رهنمون می شود؛ امّا شکّی که سبب دو دلی و عدم ثبات شود، و انسان را از پیمودن راه حق باز دارد، مذموم است. در این آیه به نوع دوّم تردید اشاره شده است؛

5 . واژه «اموال» در اصل به معنای چیزی است که انسان به سوی آن میل پیدا می کند. سرمایه های مادّی و ثروت را از همین جهت اموال گویند؛

6 . در این آیه ایثار مال را قبل از ایثار جان بیان کرد؛ زیرا تا کسی از مال خود نگذرد، نمی تواند از جان چشم بپوشد؛ و در ضمن مبارزه جانی مخصوص افرادی است که توانایی بدنی دارند؛ امّا جهاد با مال، بیشتر مردم را شامل می شود؛

7. در این آیه اشاره شده که هر نوع مبارزه و ایثار مال و جان، مطلوب و نیکو نیست؛ بلکه مبارزه ای از نشانه های مؤمن است که در راه خدا باشد؛ آری، نسبت کارها و اتصال آنها با خدا مهم است؛

8 . در این آیه اشاره شده که مؤمنان راستگویند؛ یعنی تنها کسانی که گفتارشان با عملشان و مطابق است، مؤمنان واقعی و راستگویان حقیقی هستند.