تفسیر مقدماتی قرآن کریم صفحه 159

در ادله حوادث شب قدر را بازگو می کند: «فرشتگان و روح (وحی یا فرشته ای برتر) در آن شب با رخصت پروردگارشان (به زمین) برای اندازه زنی هر کاری فرود می آیند (و مقدّرات زندگی هر انسانی را تا سال بعد مشخّص می سازند)». در پایان سوره بار دیگر به عظمت شب قدر اشاره کرده و می فرماید: «در آن شب تا سپیده صبح سلام (و سلامت و رحمت و برکت برای مردم) است».

واژه شناسی

1. انزل: از مادّه «نزل» به معنای فرود آمدن از بلندی است و در باب افعال به معنای فرو فرستادن است (1) (اعم از فرو فرستادن مقامی یا مکانی و نیز اعم از فرو فرستادن تدریجی و دفعی است)؛ (2)

2. قدر: اصل آن به معنای توانایی بر انجام دادن کار یا ترک آن است که فروعات مختلفی دارد؛ از جمله: «تقدیر» به معنای اجرای قدرت که لازمه آن تعیین و محدودیت است؛ «قَدَر» به معنای حکم، تصویب و تصمیم بر انجام دادن عمل معیّن است؛ «قَدَر» که اسم مصدر است، به معنای مقدار و اندازه معیّن می آید؛ «قَدْر» به معنای تنگ گرفتن که از لوازم تقدیر است، (3) «قَدْر» به معنای اندازه زنی و تعیین و حکم؛ (4)

3. ملائکه: از مادّه «الوک» به معنای رسالت است و از آن جهت به فرشتگان «ملائکه» گویند که هر کدام دارای رسالت و مأموریت خاصّی هستند؛ (5) برخی واژه شناسان آن را جمع ملکیّت از مادّه «مَلَک» دانسته اند که به معنای تسلّط یافتن بر چیزی است و برخی دیگر نیز اصل آن را عبری می دانند؛ (6)

4. روح: از ماده «رَوْح» به معنای راحتی و آسایش است، (7) و هنگامی که در برابر

1- (1) . مفردات، مادّه نزل
2- (2) . ر. ک: بقره، 22، 164 و...
3- (3) . التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج9، ص205، 206
4- (4) . مفردات، مادّه قدر
5- (5) . مفردات، مادّه الک
6- (6) . التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج11، ص164
7- (7) . مجمع البیان، ج5، ص393