رسانه و هنر اسلامی صفحه 141

اسلامی مشغول گردند، پس از مدتی کوتاه به طور ناخودآگاه، مجموعه ای از تنفرها را نسبت به سرزمین و مؤلفه های فرهنگی خود یا میل و رغبت نسبت به کشورهای غربی را در وجود خویش احساس خواهند کرد، بدون آنکه بدانند یا بفهمند چرا نسبت به برخی از امور، تنفر یا نسبت به برخی دیگر، شوق و رغبت دارند. امروزه آمارها نشان می دهد نسلی که مخاطب برخی از کانال ها همچون فارسی وان، بی بی سی فارسی و صدای امریکا هستند، در آینده، کمترین الگوبرداری را از فرهنگ ایرانی اسلامی خواهند کرد و بسیاری از الگوهای زندگی آنان در شیوه و سبک زندگی، علایق فرهنگی، مکان زندگی، شغل، رابطه با جنس مخالف، ارتباط با پدر و مادر، طلاق و ازدواج، هم زیستی با همسر یا مجرد بودن، متأثر از فرهنگ غربی است.

در اوایل قرن بیستم، روان شناسی به این نظریه گرایش یافت که بسیاری از آموزش ها می تواند به صورت غیر مستقیم به نیازهای انسانی پاسخ دهد و افراد بدون آنکه احساس کنند، آموزش ببینند. بدیهی است آن گاه که اندیشه و فکر به زبان غیر رسمی و غیر شفاهی و به طور ضمنی در قالب غیر مستقیم مطرح می گردد، اثرگذارتر است و وجه غیر مستقیم رسانه ها نیز همین کارکرد را دارد که می توانند به کاشت یک فکر یا باورپذیری امور سیاسی و فرهنگی بپردازند یا در جهت تربیت دینی، امور حکمی، دینی، اخلاقی و فلسفی را بدون آنکه از زبان رسمی آن علوم استفاده کنند، نهادینه سازند.

در دهه های نخست قرن بیستم، پس از طرح بحث «ضمیر ناخودآگاه فردی» به وسیله فروید و «ضمیر ناخودآگاه جمعی» از جانب شاگردش، یونگ و تأکید آنان بر این امر که بخشی از آموزش ها، علایق و تنفرها در انسان ها ریشه های آگاهانه و هوشیارانه ندارد و محصول جنبه های غریزی و شرایط و