رسانه و هنر اسلامی صفحه 147

یکدیگر گام بر می دارند. از این رو، ممکن است اثر سوررئالیستی به نمادگرایی نزدیک شود، اما آن منشأ جداگانه ای دارد و غیر از سمبول گرایی است که مورد توجه طرفداران خرد جاودان است.

«سوررئالیسم به همان اندازه ناتورالیسم از نمادگرایی(Symbolism) دور است... محال نیست که یک کار سوررئالیستی از روی اتفاق از جهتی به سمبولیسم نزدیک گردد، چنان که گاهی یک فلسفه تخیلی و تجربی نیز از روی اتفاق و بی هیچ شعور، ممکن است به حکمت سنتی نزدیک شود».(1)

از دیدگاه آنان، یونگ، ماهیت معنوی و متعالی نمادها را نادیده گرفته و ناخودآگاه جمعی را جای گزین مفاهیم الوهی کرده است. از نگاه آنان، «آنچه مطلقاً خطاست، این است که منشأ رمز را در به اصطلاح «ناخودآگاه جمعی» و به دیگر سخن، در زمینه آشفته روان آدمی می جویند. محتوای رمز غیر منطقی نیست، بلکه ورای منطق است یا به عبارت دیگر صرفاً روحانی است. این نظریه جدیدی نیست، بلکه به علم رموز تعلق دارد که در هر سنت روحانی اصیل موجود است».(2)

بر اساس این مسئله یعنی تأثیر آموزش های غیر مستقیم بر ضمیر انسان، بعضی از منتقدان رسانه هایی همچون تلویزیون بر این مسئله پای فشرده اند که امروزه تبلیغات تجاری و حرفه ای تلویزیون، مبتنی بر تأثیرگذاری بر ضمیرناخودآگاه توده مردم است. وقتی یک کودک یا نوجوان، تبلیغات تجاری لوازم خانگی یک شرکت بزرگ همچون ال جی یا سونی را می بیند یا در چند لحظه در ضمن یک کلیپ به یک فیلم نمایشی چشم می دوزد و سرگرم می شود، عملاً در ذهن خود می سپارد که وقتی با والدین به بازار