رسانه و هنر اسلامی صفحه 15

نقوش کتیبه ای قرار دارد. بنابراین، به هر یک از نقوش گیاهی یا حیوانی در فرهنگ اسلامی که به تصویر گیاهان یا حیوانات می پردازد، نقش مایه یا ایماژ گفته می شود. همچنین در ادبیات علاوه بر کاربرد نقش مایه ها در هنرهای تجسمی، اهل ادب از نقش مایه های خیالی استفاده می کنند و پیش از آنکه کلمات را در کنار یکدیگر بنشانند، نقش مایه ها و تصاویر در قوه خیال آنان نقش می بندد و بر اساس صورت ها، واژگان را به خدمت می گیرند.(1)

نقش مایه های هنری باعث برانگیختگی عاطفی در مخاطب می شود و اندیشه را در ضمن یک تلقی هنری برمی انگیزد. همان طور که موسیقی با کمک اصوات و هماهنگی و تناسب میان آنها موجب واکنش های عاطفی و تلاقی اندیشه و احساس می گردد، نقش مایه ها نیز همین حالت را دارند و موجب انتقال و تثبیت اندیشه می شوند. به همین دلیل، گفته شده است که نقش مایه یا ایماژ در هر فرهنگی، به ویژه در هنر ادیان، عامل انتقال مفاهیم و معانی از جانب خالق اثر به مخاطبان است و پشت هر نقش مایه، خالق آن حضور دارد که با نقوش و اشکال، صور خیال خود را در ضمن نقش مایه ها متجلی می سازد. بسیاری از معانی و مفاهیم را بدون آموزش مستقیم و به صورت غیر مستقیم با کمک این نقش مایه ها می توان به مخاطبان منتقل کرد.

با توجه به اینکه اثر هنری در نهاد هنرمند شکل می گیرد، ابتدا ماجرا و رخدادی در درون هنرمند صورت می پذیرد. سپس اثر هنری که برآیندی از افکار، عواطف، احساسات و تخیل هنرمند است، به مرحله ظهور و تجلی