رسانه و هنر اسلامی صفحه 176

ترویج و توسعه مفاهیم، اعتقادات و آیین های دینی کمک کند. در این مسیر، برخی از ادیان در استفاده از همه هنرها هیچ گونه محدودیتی ندارند و از همه هنرها بهره برداری می کنند، ولی بخشی از ادیان، محدودیت هایی را برای استفاده از هنر رعایت می کنند. نقطه اشتراک تمام ادیان، استفاده از هنر در بیان مضمون، پیام، هدف و حس دینی است. همان طور که با سخن گفتن می توان ارزش ها و فضایل دینی را به دیگران منتقل کرد، هنرها نیز همین کارکرد را دارند. هنرهای نمایشی، تجسمی، موسیقایی و ادبی نیز در طول تاریخ تمدن ادیان، بخشی از روش انتقال مضامین دینی بوده است که به صورت غیر مستقیم و همراه با نوعی لذت بصری، شنیداری و محسوس، به تبلیغ، ترویج و تحکیم اندیشه های دینی می پردازند. به تعبیر بعضی از اندیشمندان معاصر، گفتمان به وسیله اعمال و رفتار یا همه عناصر فرهنگی همچون نمادها، نشانه ها و همه عناصر هنری گاه قوی تر از گفتار هستند و چه بسا خود از مصادیق زبان شمرده می شوند. به نظر می رسد گاه جنبه شفاهی در خلق آثار هنری بیش از حضور عناصر هنری است و صرفاً اکتفا کردن به ادبیات گفتاری و استفاده نکردن از همه عناصر هنری در خلق آثار فاخر، نوعی نقیصه تلقی می شود.

استفاده از عناصر غیر مستقیم و اثرگذار بر روح و ضمیر ناخودآگاه مخاطبان و تثبیت اندیشه های دینی بر آنان با امکانات موجود هنری، بدون آنکه مخاطب احساس کند در معرض آموزش قرار دارد، از مهم ترین و بهترین شیوه های هنر دینی است. به طوری که مخاطب در حالی که احساس می کند در حال سرگرمی و تفریح بصری و شنیداری است، تعلیم و تربیت ببیند. در این راستا، همه عناصر، شیوه ها و سبک های هنری که متکی بر سنت