رسانه و هنر اسلامی صفحه 20

بنابراین، نمادها در آثار هنری نقش مهمی دارند و یکی از بهترین ابزارها برای انتقال معنا در آثار هنری تلقی می شوند، به طوری که یکی از عرصه هایی که خلاقیت های هنرمند در آن متجلی می گردد، شیوه به کارگیری نمادهاست.

نشانه

نشانه

گفته شده است که نشانه، نماد و سمبول عینی است که معنای آن صریح است، مانند علایم رانندگی، نشان المپیک، ناقوس، صلیب، ترازوی بالای کاخ دادگستری، حلقه در دست کردن و امثال آنها.(1) برخی نشانه شناسان بر این باورند که در نشانه، رابطه ای میان دال(2) و مدلول(3) وجود دارد که این رابطه، قراردادی و توافقی است و این قراردادها در هر فرهنگی می تواند متفاوت و دارای معنا و مفهوم خاصی باشد. در نشانه شناسی دال ها، عناصر فیزیکی، بازنمایانه ای هستند که مخاطب را به سوی معنایی بدیهی و روشن یا غیر بدیهی و غیر روشن رهنمون می سازند که مدلول نامیده می شود و این فرآیند متشکل از دال و مدلول را دلالت می نامند. در هر فرهنگی، ممکن است برای نشان دادن مدلول، از دا ل های متفاوت و متناسب با آن فرهنگ استفاده شود. برای مثال، ممکن است برای نشان دادن خوشبختی در یک کشور آسیای شرقی، از نمادی به عنوان دال استفاده شود، در حالی که در فرهنگ دیگر، دال دیگری برای این معنا و محتوا به کار رود. حتی گاه ممکن است استفاده از یک دال در دو فرهنگ، معنای متضاد داشته باشد، به طوری که گاه یک دال همچون اژدها می تواند در یک فرهنگ، نماد خوشبختی باشد و در

1- بیان، ص 198.
2- 2.signifier.
3- signified.