رسانه و هنر اسلامی صفحه 32

پژوهشگران هنر گاه با تحلیل آثار هنری، وضعیت اجتماعی، سیاسی و مذهبی دوره های متفاوت تاریخی را ارزیابی می کنند. در واقع، همه رسانه های هنری، به تحلیل مورخان هنر از تاریخ و فهم دوره های متفاوت مدد می رسانند. در تاریخ هنر شرق و غرب به دسته بندی خاصی در کاربرد نقوش، رنگ ها، موسیقی، خطوط و دیگر عناصر هنری می توان دست یافت و به طور نسبی درباره کاربرد هر یک از این عناصر در دوره های متفاوت قضاوت کرد. حتی گاه هنرمندان، سفرنامه های خود را با تصاویر و نقاشی همراه می کردند یا گاه کتاب های پزشکی، تاریخی و جانورشناسی را با خلق آثار نقاشی و تزیینی همراه می کردند که در فرهنگ اسلامی، آثاری همچون منافع الحیوان بختیشوع، جامع التواریخ رشید الدین فضل الله (تاریخ مغولان)، الآثارالباقیه ابوریحان بیرونی، مفیدالخاص ابوبکر زکریای رازی (گیاه شناسی)، کتاب الاغانی، کلیله و دمنه و ... از جمله کتاب های علمی و فرهنگی است که علم و هنر در کنار یکدیگر به خدمت گرفته شده اند. در این آثار، نقاشی علاوه بر به خدمت گرفته شدن برای علم، توصیفی از وضعیت فرهنگی و اجتماعی دوران را برای ما به همراه می آورد.

آمیختگی میان زندگی و هنر در تاریخ گذشته جوامع، امری مسلّم و قطعی است. اقوام بدوی به سمت تصویر و حجم و استفاده از آنها در جنبه های آیینی گرایش داشتند. تصور آنان بر این بود که تصویر یا مجسمه هم زاد فرد است و میان وجود انسان واقعی و مجسمه او ارتباط وجود دارد. مجسمه سازی در تاریخ ادیان نقش قابل توجهی دارد و چه در ادیان غیر ابراهیمی که مجسمه سازی جنبه آیینی دارد و جزء تفکیک ناپذیر مذهبشان است و چه در بعضی از ادیان ابراهیمی در زمان ما همچون مسیحیت، که