رسانه و هنر اسلامی صفحه 4

و آموزه های دینی در باره آن سخن گفته شده باشد، به طوری که اگر متون دینی در باره هنری یا پدیده ای به صورت مستقیم سخن نگفته باشد، آن هنر را از مصادیق هنر اسلامی و برخوردار از مشروعیت نمی دانند. بنا براین تلقی، معنایی که از هنر اسلامی اراده می شود آگاهانه یا ناآگاهانه مبتنی بر پیش فرض حداکثری در تلقی از دین است، مبنی بر این که انتظار این است که دین مستقیما در باره همه هنرها، چه هنرهای موجود در زمان نزول وحی و چه هنرهایی که در آینده شکل می گیرد، سخن بگوید و اسلامیت و دینی بودن هر امری منوط بر داوری مستقیم آموزه های دینی در باره آنها است. در برابر این تلقی، تفسیر دیگری وجود دارد، مبنی بر اینکه فرهنگ توسط انسانها و جوامع در طی قرون شکل می گیرد و دینی بودن یا نبودن فرهنگ و عناصر آن از جمله هنر این است که افراد در شکل گیری هنر دارای دغدغه های دینی باشند و تعالیم دینی در انتخاب و گزینش آنان و یا در اقبال و توجهشان به پاره ای از هنرها و یا دورشدنشان از بعضی دیگر، حضور داشته باشد. به طوری که اگر در جامعه ای، تعالیم دینی در شکل دهی فرهنگ و تمدن حضور داشته باشد و مؤمنان در خلق آثار هنری توجه به تعالیم دینی داشته باشند، می توان گفت که آن تمدن و یا هنر دینی است، همان طور که در تاریخ تمدن اسلامی و یا در دوره قرون وسطا در تاریخ تمدن مسیحی، حضور دین را در عرصه انسان شناسی، معرفت شناسی و هستی شناسی جوامع شرقی و غربی می بینیم و جوامع بیشترین تأثیر خود را از متون مقدس و شخصیت های دینی اتخاذ نموده اند. از این رو دینی بودن و یا دینی نبودن در روند تاریخ تمدن، مبتنی بر کوشش مؤمنان و دین داران است که رفتار، ایده، احساس، عواطف و تخیل خود را با تعالیم دینی سازگار کنند و زیاده ها و کاستی های کنش خویش را با آن تعالیم آسمانی مطابق سازند.