رسانه و هنر اسلامی صفحه 99

شاعرترین ملت ها هستند. در طی هزار سال اخیر، شعر برای ایرانیان، معمول ترین طریقه بیان اندیشه و عواطف بود و هر ایرانی استعداد شعر سرودن داشت.(1)

آنچه در نگارگری ایرانی تردیدناپذیر است، حد و مرزها و چارچوب های اخلاقی حاکم بر نگارگران است، به طوری که این ویژگی، وجه ممیزه نقاشی در سنت اسلامی با تصویرگری در هنر مدرن یا دیگر فرهنگ هاست. تفاوت عمده میان نگارگری سنتی با نقاشی مدرن این است که هیچ گاه هرزه نگاری و برهنه نگاری در تمدن اسلامی، مشروعیت نیافت و اگر هم مواردی از آن دیده شود، امری نامتداول در میان نگارگران است و با نظایر آن در آثار نقاشان پس از رنسانس در غرب برابری نمی کند.

در دوره هایی که پادشاهان ایرانی، گرایش دینی داشته اند، میان انواع هنر و گرایش پادشاهان به هر یک از آنها می توان تفکیک کرد. پادشاهان معمولاً برای تثبیت موقعیت و مشروعیت بخشی به حکومت خویش، از عناصر دینی کمک می گرفتند. این امر گاه با نزدیک شدن به عالمان دینی تحقق می یافت و گاه با هزینه کردن برای معماری مساجد، تزیین حرم های پیشوایان دینی و امام زادگان، نگارگری، دیوارنگاری و کنده کاری روی کوه ها همراه بود. مثلاً ساختن مسجد، گنبد یا تزیین حرم امامان یا امام زادگان با ترکیبی از معماری و خطاطی، امری دینی با محتوای قدسی تلقی می شود، اما نگارگری بر شاهنامه ها یا کتاب آرایی، دیوار نگاری، معماری قصرها و بکارگیری هنر های تزیینی همچون گچ بری خانه ها و تزیین قصرها، هنرهای سنتی و غیر آیینی هستند. حتی در میان نگارگری ها باید میان نگاره های شاهنامه شاه تهماسب که مبتنی بر اساطیر کهن فارسی همچون شاهنامه فردوسی و خمسه نظامی