تولید ملی، کار و سرمایه از منظر آموزه های دینی صفحه 187

حضرت علی(ع) در توصیف ارزش و اهمیت کار، فرموده است: «العَملُ یبلُغ بکَ الغایه؛ کار تو را به هدف می رساند».(1)

ایشان در روایت دیگری، مردم را این چنین برای انجام دادن کار سفارش می کند: «العَمل، العمَل، ثُمَّ النَهایه النَهایه و الاستقامه و الاستقامه، ثم الصَبر الصَبر و الوَرع الوَرع انَّ لکُم نهایهً فانتَهوا الی نهَایتکم؛ کار کنید کار کنید و آن را به سرانجام برسانید و در آن پایداری و شکیبایی و پارسایی داشته باشید...».(2)

رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله ، کار کردن برای کسب مال حلال و هزینه های زندگی را برای هر مرد و زنی وظیفه و تکلیف معرفی می کنند.(3) در مقابل، بی کاری و شانه خالی کردن از آن بسیار نکوهش شده است: «خداوند از بنده... بی کار به شدت متنفر است.»(4) یا «کسی که بار خود (هزینه زندگی) را به دوش دیگران بیفکند، از حاصل زحمات دیگران ارتزاق کند، از رحمت خداوند دور است».(5)

بر این اساس، با مطالعه سیره انبیا و اولیای الهی در می یابیم، آنها زندگی شان را با دست رنج شان اداره می کردند و علاوه بر آن با کار و تلاش، برای سامان یابی زندگی دیگران، کمک می کردند. رسول اکرم صلی الله علیه و آله می فرماید: «هرگز کسی غذایی بهتر از دست رنج خود نخورده است. پیامبر خدا، حضرت داود(ع)، از دست رنج خود ارتزاق می کرد».(6)

وقتی حواریون حضرت عیسی(ع) از وی سؤال کردند، بهترین افراد از پیروان شما کیست؟ آن حضرت فرمود: «کسی که با دست خود کار کند و از کسب خودش زندگی را اداره کند».(7)

1- غررالحکم و دررالکلم، ش2060.
2- نهج البلاغه، خطبه 176.
3- بحارالانوار، ج100، ص9.
4- وسائل الشیعه، ج12، ابواب مقدمات تجارت، باب17، ح4.
5- وسائل الشیعه، ج12، ابواب مقدمات تجارت، باب6، ح10؛ به نقل از: مبانی اقتصاد اسلامی، ص136.
6- کنزالعمال، ش9223؛ میزان الحکمه، ج11، ص5175.
7- بحارالانوار، ج14، ص276، ح7.