- دیباچه 1
- مقدمه 3
- اشاره 3
- 1. تداوم چالش ها در عرصه های اقتصادی 8
- نام گذاری سال 1391 به نام تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی 8
- اشاره 8
- 2. اولویت مسئله تولید، کار و سرمایه ایرانی 10
- اشاره 14
- فصل اول: کلیات 14
- اشاره 15
- 1. مال و ثروت 15
- مال در لغت 16
- تعریف اصطلاحی مال 16
- اشاره 17
- الف) مال و ثروت از دیدگاه اسلام 17
- یک مال از آن خداست 18
- دو مال امانت در نزد انسان است 19
- سه مال وسیله قوام و سامان یابی زندگی مردم 19
- چهار نکوهش بهره برداری نادرست از اموال 20
- پنج مال وسیله امتحان انسان 21
- اشاره 23
- 2. کار 23
- الف) کار و اهمیت آن در اسلام 24
- یک قوانین حاکم بر نظام هستی 24
- اشاره 24
- اول سفارش به کسب روزی با دست رنج 26
- اشاره 26
- دو قوانین شریعت و نظام تشریع 26
- دوم کار همانند جهاد در راه خدا و بلکه بالاتر از آن 27
- سوم نکوهش بی کاری و سربار دیگران شدن 28
- چهارم عبادت بودن کار 29
- سه کار در سیره عملی اولیای الهی 30
- پنجم تجلیل از کارگر 30
- یک اعتدال در کار 35
- اشاره 35
- ب) آداب کار 35
- دو پرداختن به کارهای مجاز 36
- سه پرداختن حقوق مالی 37
- اشاره 38
- 3. سرمایه 38
- الف) تعریف و معنای سرمایه 39
- ب) سرمایه از نگاه آموزه های دینی 40
- 4. تولید 47
- الف) اهمیت تولید 47
- اشاره 47
- ب) اسلام و مسئله تولید 48
- اشاره 48
- یک پای بندی به اصول و اهداف کلی نظام اقتصادی 49
- دو سیره ائمه اطهار علیهم السلام در افزایش تولید 51
- سه قوانین و مقررات مربوط به رشد تولید 52
- ج) تفاوت نگرش اسلام به تولید در مقایسه با دیگر نظامها 53
- اشاره 53
- یک تفاوت در هدف تولید 53
- دو تفاوت در اقسام تولیدات 55
- سه تفاوت در نگاه به عوامل تولید 56
- اشاره 57
- فصل دوم: اهداف تولید ، کار و سرمایه 57
- 1. تأمین نیازهای معیشتی 58
- 2. انجام وظایف عبادی 59
- 3. تحکیم ارزش های معنوی و اخلاقی 61
- 4. عدالت اجتماعی 63
- اشاره 63
- اشاره 66
- عناصر عدالت اقتصادی 66
- الف) رفع فقر 66
- ب) توازن اقتصادی 68
- 5. استقلال و عدم وابستگی اقتصادی 71
- 6. خودکفایی و اقتدار اقتصادی 74
- 7. رفاه عمومی 76
- 8. حفظ حاکمیت سیاسی اسلام 82
- اشاره 85
- 9. توسعه و رشد اقتصاد 85
- عوامل رشد اقتصادی 88
- اشاره 92
- 1. کشاورزی 92
- اشاره 92
- فصل سوم: بسترهای تولید ، کار و سرمایه 92
- اهمیت کشاورزی در اسلام 95
- کشاورزی، شغل انبیا و اولیا 100
- 2. دام داری و دام پروری 101
- اشاره 101
- اهمیت و جایگاه دام داری در اسلام 102
- 3. صنعت و فن آوری 104
- اشاره 104
- صنعت در اسلام 106
- 4. تجارت و بازرگانی 113
- اشاره 113
- اشاره 115
- جایگاه تجارت در اسلام 115
- الف) انگیزه سالم 117
- ب) صداقت و راستی 118
- ج) دانش و تخصص 119
- د) رعایت عدل و انصاف 122
- ه) اولویت تجارت داخلی 123
- ز) استفاده بهینه از امکانات 124
- و) انتخاب کالای مرغوب 124
- ح) اصلاح سرمایه 125
- نفی واسطه گری های غیر ضروری 126
- اشاره 129
- فصل چهارم: راهکارهای افزایش کار ، سرمایه گذاری و تولید 129
- اشاره 130
- 1. اصلاح برخی برداشت های نادرست فکری، فرهنگی و اعتقادی 130
- الف) تبیین مفهوم تقدیر روزی انسان 132
- ب) تبیین مفهوم توکل 134
- ج) تبیین مفهوم زهد و قناعت 136
- اشاره 141
- 2. ترویج و تبیین دیدگاه اسلام در زمینه فعالیت های اقتصادی 141
- الف) کار در اسلام 142
- ب) برادری مؤمنان در اسلام 145
- ج) مواسات در اسلام 147
- د) تعاون همگانی در اسلام 149
- ب) استغفار از گناهان 153
- الف) پای بندی به ایمان و تقوای الهی 153
- ج) صله رحم 154
- د) پرداخت زکات مال 155
- ه) رعایت عدل و داد 156
- 4. استفاده از تجربیات و دستاوردهای علمی 157
- اشاره 157
- اشاره 159
- یک ایجاد و حفظ فرهنگ کار 159
- الف) راهکارهای توسعه کار و تلاش 159
- دو تربیت نیروی کار ماهر 162
- سه ایجاد اشتغال و بستر کار 164
- چهار توجه به حقوق کارگر و حفظ انگیزه کار 167
- اشاره 167
- اول ارتقای جایگاه و احترام کارگر در جامعه 168
- دوم احیای حقوق کارگر 169
- اشاره 170
- ب) راهکارهای استفاده از سرمایه و افزایش سرمایه گذاری 170
- اول هم بستگی اجتماعی 171
- اشاره 171
- یک انباشت سرمایه 171
- سوم قناعت 172
- دوم پرهیز از اسراف و تبذیر 172
- دو امنیت اقتصادی 173
- اشاره 175
- سه استفاده از سرمایه های خارجی 175
- اسلام و استفاده از سرمایه های خارجی 179
- اشاره 182
- چهار تحمل سختی های اقتصادی مقطعی 182
- دوم تشویق مردم به پس انداز 185
- سوم اصلاح و تصویب قوانین 185
- اول ایجاد تعاونی های اعتبار 185
- فصل پنجم: وظایف مردم، دولت و رسانه 186
- 1. وظایف مردم در فعالیت های اقتصادی 186
- اشاره 186
- اشاره 211
- الف) مسئولیت دولت اسلامی 211
- اشاره 211
- 2. وظایف دولت1 211
- یک تحقق اهداف اقتصادی اسلام 212
- دو زمینه سازی برای تحقق عینی مبانی اقتصاد اسلامی 212
- سه تحقق نظام اقتصادی اسلام 213
- ب) جایگاه دولت در اقتصاد 213
- ج) مسئولیت دولت در قبال کار و سرمایه و تولید 217
- اشاره 217
- اشاره 218
- یک بسترسازی برای رشد و پیشرفت فعالیت های اقتصادی 218
- اول ایجاد تحول علمی و فرهنگی 219
- دوم ایجاد و تقویت عدالت اجتماعی 225
- سوم تأمین امنیت اقتصادی 230
- چهارم قانون گذاری و اجرای قوانین و مقررات 234
- اشاره 240
- اول تهیه طرح و برنامه اقتصادی 240
- دو مشارکت مستقیم دولت در توسعه فعالیت های اقتصادی 240
- دوم ایجاد زمینه اشتغال و مشارکت در تولید و سرمایه گذاری 244
- سوم حمایت از تلاشگران عرصه های اقتصادی 252
- چهارم نظارت و کنترل فعالیت های اقتصادی 259
- 3. نقش رسانه ملی در عرصه فعالیت های اقتصادی 265
- اشاره 265
- اشاره 266
- الف) رسانه و کار و اشتغال 266
- یک تبیین اهمیت کار در اسلام 266
- دو تبیین آداب کار و کوشش 267
- سه تشریح نتایج کار و کوشش 268
- چهار توجه به کارگر و حفظ انگیزه کار 269
- یک تبیین دیدگاه اسلام درباره سرمایه و سرمایه گذاری 271
- اشاره 271
- ب) نقش رسانه ملی در توسعه سرمایه گذاری 271
- دو تبیین تفاوت های اساسی بین دیدگاه اسلام با دیگر نظام ها در مورد سرمایه 272
- سه تبیین راه های جذب سرمایه های داخلی و امتیازهای آن 273
- چهار تبیین اهمیت سرمایه گذاری های بنیادی 273
- ج) رسانه ملی و تولید 275
- کتاب نامه 278
الف) تعریف و معنای سرمایه
الف) تعریف و معنای سرمایه
بر اساس توضیحات قبلی، مفهوم سرمایه تا حدودی قابل درک است. با این همه، ذکر تعاریفی که برای آن شده است، خالی از فایده نیست. در برخی عبارت ها آمده است که سرمایه چیزی جز کار متبلور شده نیست. در توضیح آن نیز بیان شده است: «انسان وقتی که کار کرد یا مستقیماً از طبیعت برداشت نمود یا از راه انتقال صحیح، مالکیت پیدا کرد، این کار در وسیله جدیدی متبلور می شود که آن وسیله، بازده بیشتری در تولید دارد که آن سرمایه است».(1)
در جایی دیگر بیان شده است: «سرمایه عبارت است از مقدار ارزش مصرفی به دست آمده که می تواند کمکی برای به دست آوردن مقدار ارزش مصرفی دیگر باشد.»(2) در جای دیگری نیز آمده است: «سرمایه چیزی جز کار مجسم (انباشته) نیست».(3)
در کتاب آشنایی با علم اقتصاد، سرمایه این گونه توصیف شده است: «مجموع کالاهای سرمایه ای موجود که تولید به استعانت آنها انجام می گیرد و کالاهای مصرفی ذخیره شده که در جریان تولید مورد لزوم قرار می گیرد، سرمایه نامیده می شود. بنابراین، سرمایه مستقیماّ خواست ها و احتیاجات را برآورده نمی سازد. سرمایه را غالباً عامل واسطه تولید می نامند. سرمایه برای تولید کالاهای مصرفی و سایر اشیا که شامل کالاهای سرمایه ای و خدمات بیشتر نیز می شود، به کار می رود».(4)
مؤلف کتاب اقتصاد معاصر در تعریف سرمایه چنین می نویسد: «سرمایه مجموعه کالاهای مورد استفاده در جریان فعالیت های واحدهای تولیدی است».(5)
1- اکبر هاشمی رفسنجانی، سیاست های اقتصادی، صص131 و 132.
2- سید محمدحسین بهشتی، اقتصاد اسلامی، ص51.
3- سید محمدحسین بهشتی، اقتصاد اسلامی، ص76.
4- لودیک اچ مای، آشنایی با علم اقتصاد، ص53.
5- منوچهر فرهنگ، اقتصاد معاصر، ص133.