- مقدمه 1
- پیشگفتار 2
- شناخت هستی 3
- خودشناسی (انسان شناسی) 4
- برنامه و راه شناسی 4
- بخش اوّل: هستی شناسی (خداشناسی) 6
- اشاره 6
- اصول فلسفه دیالکتیک 9
- اشاره 9
- مطلب اول: 12
- بررسی نظریّات یاد شده 12
- مطلب دوم: 13
- نتیجه: 17
- اشاره 18
- برهان اوّل: برهان حدوث و نیاز 18
- اشاره 18
- آفریدگار جهان 18
- برهان حدوث به بیان دیگر 25
- برهان دوم: نظم و نظامات و هدفداری در جهان 26
- اشاره 26
- أندکی در خود بنگریم 29
- توضیح 34
- اشاره 34
- برهان سوم: وجوب و امکان 34
- فطرت 37
- بحث صفات 42
- اشاره 42
- اشاره 43
- راههای إثبات یا نفی صفات آفریدگار 43
- الف فطرت 43
- ب: تفکّر در خلقت 44
- ج: تبیین و تشریح مفهوم واجب الوجود 45
- صفات ثبوتی 46
- 1 آفریدگار جهان أزلی و أبدی است 46
- 2 آفریدگار جهان عالم است 46
- 3 آفریدگار جهان قادر است 48
- اشاره 48
- محال ذاتی قابل تعلّق قدرت نیست 48
- اشاره 50
- 4 آفریدگار جهان حیّ و زنده است 50
- 5 آفریدگار جهان عادل است 50
- پرسش: 51
- 6 خداوند غنی است 53
- 7 خداوند مرید است 54
- اشاره 55
- 1 خداوند یکتا است و شریک و شبیه ندارد و قابل تجزیه و تقسیم نیست. 55
- اشاره 55
- دلیل اوّل: فطرت 55
- صفات سلبی 55
- توضیح: 56
- دلیل سوّم: برهان تمانع 56
- اشاره 56
- دلیل دوّم: برهان ترکیب 56
- دلیل چهارم: 58
- دلیل پنجم: 58
- دلیل ششم: 60
- 2 خداوند مرکّب نیست 61
- 1 توحید ذاتی 62
- 2 توحید صفاتی 62
- اشاره 62
- اقسام توحید 62
- 3 توحید أفعالی 63
- 4 توحید عبادی 64
- اشاره 65
- بخش دوّم: پیامبرشناسی (راه و برنامه شناسی) 65
- نبوّت عامه 66
- نبوّت 66
- اشاره 66
- نبوّت خاصّه 67
- لزوم وجود نبیّ 68
- اشاره 68
- حسّ و عقل در شناخت سعادت ناتوانند 69
- نارسایی و ناتوانی مکتب های بشری 70
- معجزه 73
- [إثبات نبوّت و رسالت ] 73
- معجزه و سحر 74
- کرامت 74
- معجزات پیامبر اسلام 75
- چگونه معجزه دلیل رسالت است؟ 75
- اشاره 75
- إعجاز قرآن 76
- اشاره 76
- وجوه إعجاز قرآن 78
- اشاره 82
- الف: توحید و توصیف خداوند بزرگ 83
- ب: مسائل إجتماعی 84
- ج: أخلاقی، عبادی، اقتصادی و إعتقادی 87
- د: إخبار از غیب 89
- ه: أسرار خلقت 91
- اشاره 94
- عصمت 94
- توضیح: 95
- اشاره 95
- دلیل عقلی بر عصمت پیامبران 95
- دلیل نقلی بر عصمت پیامبران 97
- توضیح: مبارزات و درگیری های رسول اکرم صلی الله علیه وآله که نفی بت و شرک و خرافات و دعوت به توحید بود از نظر کفّار و مشرکین قریش گناه بود، لذا در چنین مواردی کسی که با عادات و خرافات آنان مخالفت کند و بر رسوم باطل و جامعه شوریده باشد تا زمانی که در مغلوبیت باشد و به قدرت نرسیده، همواره مورد إنتقاد عموم آن جامعه خواهد بود و کارهای او را گناه شمرده و او را سرزنش می کنند. ولی هنگامی که همان فرد با بدیها و خرافات مبارزه کند و قدرت را در دست گیرد همه حرف ها و مذمّت ها تمام شده، بلکه تبدیل به تحسین و ستایش می گردد. در جریان فتح مکه چنین شد با رسیدن پیغمبر أکرم صلی الله علیه وآله به قدرت، تمام بدگوئی ها و گناه هایی که کفّار قریش و مشرکین عرب از نظر خودشان به پیامبر أکرم صلی الله علیه وآله نسبت می دادند تمام شد و مبدّل به تمجید و تعریف گردید و همان بدگویان تمسّخر کننده سخنشان عوض شد و می گفتند: «أنت أخ کریم و ابن أخ کریم» شما برادری بزرگوار و فرزند برادری بزرگوار می باشی. 108
- خاتمیّت 111
- عصمت و عدالت 111
- وحی 115
- پیامبران اُولُوا العزم 117
- اشاره 118
- بخش سوم: امامت 118
- اشاره 119
- اشاره 119
- امامت 119
- امامت عامّه 119
- دلیلهای عقلی بر نیاز امت اسلامی به امام 120
- ج خدای تعالی می فرماید: «وَ یَوْمَ نَبْعَثُ فِی کُلِّ اُمَّهٍ شَهِیْدَاً عَلَیْهِمْ مِنْ اَنْفُسِهِمْ وَ جِئْنَا بِکَ شَهِیْدَاً عَلیَ هؤُلاءِ» . 122
- دلیلهای نقلی بر نیاز امت اسلامی به امام 122
- ب خدای تعالی می فرماید: «إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ» . 122
- اشاره 122
- الف خدای تعالی می فرماید: «وَ إِنْ مِنْ اُمَّهٍ اِلاَّ خَلاَ فِیها نَذیرٌ» . 122
- امامت خاصّه 124
- اشاره 124
- طریق اوّل: نصّ 128
- طریق دوّم: 138
- طریق سوم 139
- ترجمه و توضیح 143
- امامت سایر ائمه تا حضرت مهدی علیه السلام 147
- اشاره 147
- الف) نص 147
- ب) ادعای امامت همراه با کرامت 149
- ج) فضائل و شایستگی های آنان 150
- مسئله طول عمر و غیبت طولانی حضرت مهدی علیه السلام 151
- دلیل های منکرین امامت بلا فصل حضرت علی علیه السلام و پاسخ آن 160
- عصمت أئمّه علیهم السلام 167
- اشاره 170
- شخصیّت و امتیازات ائمّه معصومین علیهم السلام 170
- بخش اوّل: خلقت نوری 171
- بخش دوم: امتیازات علمی 173
- بخش سوم: قدرت ائمه علیهم السلام 174
- بخش چهارم: معادشناسی (انسان شناسی) 179
- اشاره 179
- معادشناسی 180
- شناخت انسان 180
- زندگی انسان بعد از مرگ 196
- قبر و سؤال قبر و عذاب و ثواب در قبر 216
- وجود بهشت و دوزخ در عالم برزخ 226
- قیامت و مسائل مربوط به قیامت 232
- اشاره 232
- زمینه تحقق قیامت 235
- معاد جسمانی 238
- اشاره 238
- بعضی از روایات معاد جسمانی 248
- شبهه آکل و مأکول: 256
- اشاره 256
- شبهات معاد جسمانی 256
- اشاره 256
- جواب شبهه 257
- میزان 262
- تقسیم نامه اعمال (تطایر الکتب) 266
- صراط 271
- بهشت یا دوزخ 277
- تناسب کیفر با عمل 281
- فهرست منابع 286
و نیز در بررسی آیات أحکام، به آیات بسیاری برخورد می کنیم که آنچه از ظاهر آیه إستفاده می شود مقصود نیست و بطور قطع و یقین، غیر آن إراده شده است مانند آیات زیر:
«وَالسَّارقُ وَالسَّارِقَهُ فَاقْطَعوُا أَیْدِیَهُما.» (1)
دست مرد دزد و زن دزد را به کیفر عملشان ببرید.
«فَلا جُناحَ عَلَیْهِ أَنْ یطَّوَّفَ.» (2)
باکی بر او نیست که سعی صفا و مروه نیز به جای آورد.
«فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُناحٌ اَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلوهِ» (3)
باکی برای شما نیست که نماز را کوتاه بجای آرید.
اگر به استفاده از ظاهر إکتفا شود هرگز از کلمه «أیدی» که به معنای دست است انگشتان و از کلمه «لاجناح» که به معنای باکی و إشکالی نیست وجوب إستفاده نخواهد شد در حالی که مسلّم است که مقصود از «أیدی» چهار انگشت و مسلم است که سعی بین صفا و مروه واجب و نماز هم در مسافرت قصر است.
اکنون گوییم آیاتی که مورد سؤال قرار گرفته است و در بحث عصمت شاهد گناهکاری أنبیاء آورده شده است، با توجّه به دو مقدّمه گذشته توجیه می شود و برای هر یک از آن آیه ها (أئمه معصومین علیهم السلام) بیاناتی روشن بیان فرموده اند که به شرح زیر تذکّر داده می شود:
1- المائده/38.
2- البقره/158.
3- النساء/101.