مناظره و تبلیغ: فن مناظره ،مجادله ،مغالطه و خطابه صفحه 215

به گفته هایش باشد تا از مخاطبان انتظار پیروی داشته باشد.

15. ((یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ کبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ))(1)؛ این آیه خطاب به تمام مؤمنان و مؤمنات است بدون شک مبلغان و آمران به معروف و ناهیان از منکر به طریق اولی باید عامل به گفتار و مواعظ باشند وگرنه تأثیر مأمولی نخواهد داشت. از همه مهمتر گفتار باید از روی علم و معرفت باشد به ویژه اگر به خدا و پیامبر و اسلام نسبت داده شود. قرآن در آیات متعددی این نوع گفتار را محکوم می سازد: ((أَتَقُولُونَ عَلَی اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ))(2).

((الْیَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا کنتُمْ تَقُولُونَ عَلَی اللَّهِ غَیْرَ الْحَقِّ))(3).

در آیه دیگر می فرماید: ((وَتَقُولُونَ بِأَفْوَاهِکمْ مَا لَیْسَ لَکمْ بِهِ عِلْمٌ))(4) اصولاً گفتار مبلغان در منبر و محضر باید دقیق و حساب شده و قرآنی باشد که قسمتی از آیات آن را به اجمال می آوریم:

1_ ((فَلْیَتَّقُوا اللَّهَ وَلْیَقُولُوا قَوْلًا سَدِیدًا))(5)؛ ((وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا))(6).

2_ ((قولا بلیغاً))(7) 3_ ((و قل لهم قولا میسوراً))(8) 4_ ((و قل لهما قولا کریما))(9) ((و قولا معروفاً))(10) ((و عملا صالحاً))(11)؛ گفتار نباید لغو و رکیک باشد بلکه باید محیط تبلیغی را بهشتی نماید. ((لایَسمعون فیها لغواً و لا تأثیما الا سلاما سلاماً))(12)؛ سخن زشت و منکر نباشد ((و انهم لیقولون منکراً من القول وزوراً))(13)؛ ((انه لقول فصل و ما هو بالهزل))(14)؛ گفتار محفوظ است: ((ما یلفظ من قول الالدیه رقیب عَتِید))(15)؛ ((و هُدوا الی الطیّب مِنَ القول))(16)؛ ((قولاً ثقیلاً))(17).

1- صف، آیه 3.
2- اعراف، آیه 28.
3- انعام، 93.
4- نور، آیه15.
5- نساء، آیه9.
6- نساء، آیه8.
7- نساء، آیه 63.
8- اسراء، آیه 28.
9- اسراء، آیه 23.
10- احزاب، آیه32.
11- فصلت، آیه 33.
12- واقعه، آیه 26.
13- مجادله، آیه2.
14- طارق، آیه3.
15- ق، آیه18.
16- حج، آیه24.
17- مزمل، آیه5.