مناظره و تبلیغ: فن مناظره ،مجادله ،مغالطه و خطابه صفحه 216

پس گفتار باید:

1_ محکم، متین و با سند باشد؛ 2_ معروف، نیکو و خوش آیند باشد؛ 3_ گفتار باید رسا و مقصود متکلم را برساند تا سخن قابل فهم و آسان باشد از نظر محتوا هم نباید توقعات سختگیرانه از مخاطب باشد، مثلاًُ لازم نیست گفته شود برای توبه کردن باید گوشت بدن ذوب شود و گوشت و پوست جدیدی بروید، بلکه ندامت از گناه و ملامت خویش و جبران آن کافی است. 4_ زیباترین سخن از نظر الفاظ و عالی ترین از جهت محتوا؛ 5_ سخن لغو و گناه نباید باشد مانند بدگویی از اشخاص پاک و هتاکی نسبت به گروهها و احزابی که محکوم به اسلامند، البته حرف باطل را نقد کردن زهد که باشد مطلوب است؛ 6_ سخن نباید منکر و زشت و دروغ و باطل باشد. و کفی با المرء کذباً ان تحدّثَ بکلّ ما سَمَعه.

در دورغ بودن یک انسان کافی است از اینکه هر چه شنید بازگو سازد.

6. گفتار باید صریح و جدی باشد و از هزل و شوخی های رکیک جدا گردد.

7. قول طیب و پاکیزه گفتاری است که از هرگونه غرض ورزی و آلودگی پیراسته باشد.

سخن باید ارزشمند و گرانسنگ باشد. گوینده باید توجه داشته باشد عین گفته های او ضبط و نگهداری می شود و انسان در برابر گفتارش مثل کردارش مسئولیت دارد: ((انّ السّمع و البَصَر و القؤ ادکل اولئک کان عند مسئولاً))(1).

و پیش از آن نخست به شرایط سخنوری توجه کند اگر مبلغی استعداد ذاتی و طبیعی نداشته باشد و آهنگ گرم و حنجره قوی و جذابی ندارد راه دیگری را برای تبلیغ انتخاب کند مثل کلاسداری و با تخته سیاه کار کردن یا از طریق نوشتاری یا اجرای برنامه های هنری و یا دعوت از سخنرانان موفق و بسترسازی برای سخنرانی آنان، خدمت کند و یا در مواقع مناسب هر بار حدیثی را مطرح کرده و مسائل شرعی را بازگو سازد.

کسی می تواند سخنور موفق شود که تمام شرایط در وی جمع شده باشد.

مشخصه های اسلوب خطابه

چون در فن سخنوری هدف اقناع و ترغیب است ناگزیر باید سبک و اسلوب خاصی