مناظره و تبلیغ: فن مناظره ،مجادله ،مغالطه و خطابه صفحه 225

نکاتی در حسن خاتمه

1) تکرار رئوس مطالب با عبارات جدید و جذاب و نتیجه گیری؛

2) در قالب تمثیل مناسب با هدف باید سخن را خاتمه داد؛

3) با عبارات مؤثر و نافذ و هدفمند سخن را پایان دادن؛

4) با نکات نغز و اشعار لطیف و ذوقی، سخن را به فرجام برساند به گونه ای که حلاوت آن در مذاق مستمعان بماند؛

5) اگر مباحث متوالی است باید موضوع بحث آینده را به صورت جذاب مطرح نماید تا مستمع را برای آن موضوع برانگیزد تا در جلسه آتی شرکت کند.

آن چه باید پرهیز شود

1- طنز نابجا 2- پوزش در قالب ناتوانی 3- بسط کلام و طرح زواید و حواشی4- اجتناب از عبارات مبتذل 5- طرح جملات یأس آور 6- سخن نامناسب و بی ارتباط 7- جملات اهانت آمیز و دعاهای نامناسب 8- تملق و مداحی 9- دعای بیش از حد لازم 10- مدح از قدرت. 11. ستایش از مؤسس بیش از لزوم

تفنید، پنجمین رکن خطابه

اشاره

تفنید: مناقشه آراء و عقاید مختلف برای ابطال مدعا و دلایل طرف مقابل می باشد. بزرگان فن خطابه می گویند: خطیب قبل از ختم سخن از تفنید باید استفاده کند. سپس شور انگیزی نماید.

وسایل و ابزارهای تفنید

1- تحلیل فکر باطل: شاخ و برگ به آن دادن و آشکار نمودن چهره زشت آن.
2- انکار: در برابر مخالف تسلیم نشود تنها به دلیل اتکا داشته باشد و نظر مخالف را باطل سازد.
3- موافقت: با واقعیت نظریه مخالف موافقت کند ولی با کیفیت وقوع مخالفت نماید، مثلاً قتل صورت گرفته ولی عمدی نبوده است. یا مقتول با برخورد نامناسب زمینه را فراهم ساخته است.
4- استدراک: در برابر اعتراض خصم اشکال مشابهی بیاورد. مثل دلیل نقضی.
5- استفاده از سخن خصم علیه او؛ مثلاً ما اصل علیّت را قبول داریم اما علل و عوامل