کتابخانه بالقرآن

مناظره و تبلیغ: فن مناظره ،مجادله ،مغالطه و خطابه صفحه 35

صفحه 35

اشتباهات و خطاکاری های طرف مقابل، بیشتر در مورد اصل موضوع و خواسته خود گفت و گو کنید و مذاکره را به مسیر مطلوبی برسانید. از اهرم عاطفه و ادب بهره برداری بیشتری کنید، زیرا بذل ادب و تقدیم عواطف، سنگ سخت را نرم می کند: ((کانّه ولی حمیم))(1). اصرار به خطای طرف مقابل بر تیرگی روابط می افزاید و روح عناد و لجاج را برمی انگیزد.

7. ترک مقابله به مثل: اگر طرف مقابل شما لجوج و یک دنده است، تا می توانید مقابله به مثل نکنید و قضاوت را به حاضران و یا بینندگان و شنوندگان واگذار نمایید، چون ترک مقابله به مثل، از کرامت انسان است. وانگهی شما با عمل متقابل همانند او بر لجاجتش خواهید افزود، بلکه سعی کنید راه حل مناسب تری ارائه بدهید. مؤمن باید سعی کند و از مجادله احسن و نیکوترین شیوه مناظره استفاده کند. اگر شرایط ایجاب کرد ابراهیم وار نخست با او همراهی کرده آن گاه راه حل بهتری را به آن ها ارائه دهید و دلیل اعراض را متذکر شوید و ندای ((انی لا احبّ الا فلین)) سر دهید.

8. عرضه بر حکمیت: اگر بحث و مناظره به جای باریک رسید و مخاطبان سردر گم شدند نوبت به حکمیت می رسد؛ اگر با استمداد از شیوه های فوق، مسئله حل نشد، داور و میانجی بی طرف و عادل و مقبولی پیشنهاد کنید که قضاوت و گفتار او، فصل الخطابِ مذاکرات و مناظرات باشد. حکمیت در قرآن تثبیت شده(2) و در عصر حاکمیت امام علی علیه السلام اجرا شده است گرچه عمروعاص از طریق مکر و فریب وارد شد و ابوموسی اشعری را فریب داد، و حضرت علی علیه السلام به این نوع حکمیت رضایت نداشت. گرچه اصل حکمیت را با تعیین نماینده واقعی می پذیرفت.

کسب مهارتهای لازم

طرفین مناظره کننده هر کدام باید مهارت ها و آموزش های لازم را در امور زیر به دست آورده باشند:

1- فصّلت، آیه 34: (( ادفع بالّتی هی احسن فاذا الّذی بنیک و بینه عداوه کانه ولی حمیم )) ؛ بدی را به نیکوترین وجه پاسخ ده در این صورت بین تو و کسی که دشمنی می ورزد گویا دوستی عمیقی برقرار است.
2- در اختلافات خانوادگی فابعثوا حکماً من اهله و حکماً من اهلها.