مناظره و تبلیغ: فن مناظره ،مجادله ،مغالطه و خطابه صفحه 48

نام خدا؛ پس خدا با چه علتی به وجود آمده است، می گوییم شما اهم معقتدید جهان را ماده و طبیعت آفریده پس ماده را چه کسی خلق کرده است؟

ولی بر این شیوه خطرات زیادی مترتب می شود و کمتر در مناظراتی که جنبه مسابقه دارد مورد استفاده قرار می گیرد.

دوم - به وسیله دفاع از وضع موجود و اقامه دلیل بر ردّ آن: در واقع طریقه بحث فوق مبتنی بر این است که هیچ گونه نیازی به تغییر نمی باشد طرف اثبات در اشتباه به سر می برد.

سوم - به وسیله تعدیل: در این مورد، طرفِ نفی، باور می کند که وضع موجود رضایت بخش نمی باشد و چنان چه تغییری روی دهد مطلوب است، لیکن نحوه تغییر را به کیفیتی که طرفِ اثبات در نظر دارد مطلوب نمی داند و مدعی است اصلاحات و تعدیلاتی ممکن است به عمل آید. بدین شکل، طرفدارِ نفی وضع موجود اقرار می کند که این وضع مطلوب نیست و با تغییرات جزیی می توان کاستی ها را جبران کند.

چهارم - پیشنهاد متقابل: در این طریقه _ که کمتر معمول می باشد _ طرف نفی از بیخ و بن با طرف اثبات مخالفت می کند با وجود این که درباره لزوم تغییر وضع موجود با طرف اثبات موافق است. در عین حال طرف نفی مدعی می شود که تصمیم دیگری غیر از آن چه طرف اثبات پیشنهاد کرده بود به کار گرفته است. در این صورت، رعایت دو نکته ضروری است: یکی این که پیشنهاد متقابل باید کاملا روشن بیان گردد و دیگر این که طرح او با طرف اثبات باید به گونه صریح و شفاف منافات داشته باشد، هر گاه حریف ثابت کند که پیشنهاد طرف نفی با پیشنهاد طرف اثبات مانعه الجمع نیست در این صورت طرف نفی از پیشنهاد متقابل خود طرفی نبسته است.

معمولا نطق اول و آخر را طرفِ اثبات، ایراد می کند و در مناظراتی که هر دسته ای دو سخنور دارند برنامه نطق ها به ترتیب ذیل است:

ناطقِ اوّل، طرف اثبات و نفی و ناطق دوّم نیز طرف اثبات و نفی، پس از چند دقیقه تنفس دو تن از سخنوران در ردّ دلایل حریفان خود بدین ترتیب پاسخ می گویند: دلایل ناطقان طرف اثبات را ناطق اول طرف نفی ردّ می کند، سپس جواب ادله سخنوران طرف نفی را ناطق اول طرف اثبات، می دهد و با بیانات وی مناظره پایان می پذیرد.

می گویند شیوه استاد بزرگ فن مناظره، آقای لینکن این گونه بود که: