مناظره و تبلیغ: فن مناظره ،مجادله ،مغالطه و خطابه صفحه 55

صفا، مشکلات خود را در معرض آرای مختلف می گذارند و با رعایت نظم و عدالت به نوبت حرف می زنند. ابتدا رهبر جمعیت برای فتح باب، مطلبی را مطرح می کند، آن گاه از حاضران جلسه نظرخواهی می کند. یکی از اهداف این گونه گفت وگوها این است که افراد ساکت و خجالتی را به حرف آورند و فقط سعی می کنند که گفتار از دایره موضوع خارج نشود. در پایان جلسه، نتیجه به گونه اختصار بیان می شود و مطلبی را که هنوز به نتیجه مطلوب نرسیده اند به جلسه بعد موکول می نمایند. رهبر مدّبر و مدیر کسی است که افراد کم حرف و ساکت را به سخن بکشاند و دریای راکد عقل ها را به موج اندازد. به قول سعدی:

گفتم که به گوشه ای چو سنگی

بنشینم و روی خود به دیوار

دیدم که میسرم نگردد

تو سنگ برآوری به گفتار

این طریقه را در آمریکا «گروه سخن پژوهان پیشرو» می نامند.

برای مناظره و گفت وگو انواع دیگری نیز در کتاب ها موجود است، ولی به جهت متروک بودن آن ها تنها به نامشان بسنده می کنیم:

گروه «هم سخن» و یا «همه سخن» که جامع تمام روش های مناظره است در واقع مخلوطی است از شیوه های قدیم و جدید و هریک اسم خاصی دارد مانند مناظره حل مسائل و مشکلات، مناظره گروه بحث و تحقیق، مناظره گروه سخن جوی، مناظره قضایی یا جدال علنی و عمومی و پیشرفت تدریجی.

عمده ترکیبات اقسام مناظره که براساس محکمی استوار است عبارتند از:

1. مجلس نطق و بیان: در این گونه مجلس پس از سخنرانی جلسه «بحث و مناظره» تشکیل می شود. اکثر مستعمان در آن شرکت کرده و به مباحثه می پردازند.

2. مجلس نطق و بحث و نظر: که این شیوه مورد توجه دانشمندان است. در گام اول نطقی که جنبه رسمی دارد ایراد می گردد، سپس رئیس جلسه نطق مختصری را مطرح کرده، آنگاه اعضای جلسه با طرح سؤالات و اظهار عقاید خود در حلقه مباحثه شرکت می نمایند. دانشمندانی که قبلاً درباره بیانات اصلی ناطق یا ناطقین اصلی اظهار نظر کرده اند وارد بحث و مذاکره می شوند تا اعضای جلسه آماده شوند.

اکنون این بخش را با اشعار مولوی به پایان می رسانیم.

باقی این گفته اید بی زبان

در دل آن کس که دارد نور جان

در جهان جان کنم جولان همی

بگذرم زین نم درآیم در یمی